Το διαδίκτυο προσφέρει πλούτο χρήσιμων πληροφοριών σχετικά με την υγεία και τη διατροφή, και πολλοί εκμεταλλεύονται αυτές τις δυνατότητες. Ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να βρει πληροφορίες για την υγεία. Η ευκαιρία αυτή, όμως,  δεν στερείται κινδύνων. Δυστυχώς, θα συναντήσετε αναξιόπιστα στοιχεία στο διαδίκτυο. Καθένας μπορεί να δημιουργήσει ιστοσελίδα για να ενημερώσει και να εκπαιδεύσει... αλλά και για να παραπληροφορήσει, να πουλήσει ή να προωθήσει ένα ιδιωτικό πρόγραμμα. Μπορείτε να υποθέσετε ότι οι νομοθετικές αρχές εγγυώνται για την ποιότητα των πληροφοριών στο διαδίκτυο; Αν και είναι αλήθεια ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει περισσότερες από 15 σχετικές οδηγίες τα τελευταία χρόνια, η πλήρης επιβολή τους σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο έργο. Εκτός αυτού, το διαδίκτυο παρέχει πρόσβαση σε περιεχόμενο που προέρχεται εκτός Ευρώπης, το οποίο ίσως δεν καλύπτεται από τη νομοθεσία της ΕΕ. Ως χρήστες του διαδικτύου, πώς μπορούμε να αποφασίσουμε εάν αυτό που διαβάζουμε είναι αξιόπιστο και καλής ποιότητας;

Τα βασικά

Μπορείτε να ασκήσετε τη σωστή κρίση απαντώντας δύο βασικές ερωτήσεις:

• Οι συγγραφείς των πληροφοριών ξέρουν πραγματικά για ποιο θέμα γράφουν;
• Ποιο είναι το κίνητρό τους;

Οι απαντήσεις είναι προφανείς σε μερικές περιπτώσεις. Παραδείγματος χάριν, μερικοί ιστοχώροι είναι σαφώς προκατειλημμένοι ή μη αξιόπιστοι: ιδιαίτερα προωθητικοί, εντυπωσιακά γραμμένοι, κακώς δομημένοι, χωρίς επαγγελματικά πιστοποιητικά ή επικύρωση, ΜΕΓΑΛΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΣΤΙΚΑ!!!!

Υπάρχουν κάποιες άλλες ιστοσελίδες που γνωρίζετε εξαρχής ότι μπορείτε να εμπιστευθείτε, όπως αυτές των κυβερνητικών υπηρεσιών και των πανεπιστημίων. Οι υπηρεσίες τους στο κοινό ή ο επιστημονικός τους χαρακτήρας είναι διαφανείς και ο σκοπός τους σαφώς γνήσιος.

Για τους περισσότερους ιστοχώρους, δεν θα είστε σε θέση να πείτε αμέσως εάν είναι έγκυροι και αξιόπιστοι. Η ασφαλέστερη στρατηγική είναι να αρχίσετε τις αναζητήσεις σας με αξιόπιστες πύλες (portals) και ιστοσελίδες σχετικές με την υγεία και τη διατροφή και, εάν είναι απαραίτητο, να ακολουθήσετε συνδέσεις (links) που θα παράσχουν γενικά καλής ποιότητας πληροφορίες. Εντούτοις, εάν θέλετε να βρείτε πληροφορίες σχετικές με τα τρόφιμα και την υγεία και να χρησιμοποιήσετε μια μηχανή αναζήτησης γενικού σκοπού, όπως το Google, η οποία μπορεί να δώσει χιλιάδες αποτελέσματα αναζήτησης, θα χρειαστείτε μερικές άλλες συμβουλές για να κρίνετε ποιες από αυτές τις ιστοσελίδες παρέχουν γνήσιες πληροφορίες.

Ποιοτικά κριτήρια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει πρόσφατα οδηγίες σχετικές με τα ποιοτικά κριτήρια για τους σχετικούς με την υγεία ιστοχώρους. Τα κριτήρια είναι:

Διαφάνεια, τιμιότητα και μυστικότητα

Οι παροχείς πληροφοριών που παρουσιάζουν τα ονόματά τους, πραγματικές και ηλεκτρονικές διευθύνσεις, αριθμό τηλεφώνου, τύπο οργάνωσης (δημόσιος, ιδιωτικός, μη κερδοσκοπικός) και πιστοποιητικά, είναι πρόθυμοι να εκθέσουν την ταυτότητά τους. Μπορείτε να βρείτε αυτές τις λεπτομέρειες στην αρχική σελίδα ή υπό τον τίτλο «About us» («η ταυτότητά μας»).

Αναζητήστε περαιτέρω σημάδια διαφάνειας και τιμιότητας, όπως σαφείς πληροφορίες για το κοινό-στόχο ή την πηγή χρηματοδότησης και υποστήριξης (επιχορηγήσεις, διαφημιστικοί χορηγοί κ.λπ.). Η δήλωση της αποστολής μπορεί να εξηγήσει τον σκοπό και τον στόχο της οργάνωσης του ιστοχώρου. Πολλές ιστοσελίδες στοχεύουν να προωθήσουν ή να πουλήσουν προϊόντα και υπηρεσίες. Αυτός είναι νόμιμος σκοπός, όμως θα πρέπει να τον γνωρίζετε. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η διαφανής δημοσιότητα αλλά η συγκεκαλυμμένη. Παραδείγματος χάριν, να προσέχετε τα αποκαλούμενα "advertorials" - άρθρα με επιστημονική επιφάνεια αλλά εμπορική πρόθεση.

Το κύρος και η αξία των ενημερώσεων (updates)

Επίσης, ελέγξτε τα διαπιστευτήρια του συντάκτη του άρθρου, την παρουσία βιβλιογραφικών αναφορών, τις συνδέσεις με ευυπόληπτους συνεργάτες και πόσο πρόσφατα ενημερώθηκε το άρθρο. Αναζητήστε τις πολιτικές σύνταξης, ασφάλειας και εμπιστευτικότητας – όλα αυτά αποτελούν σημάδια επαγγελματισμού.

Υπευθυνότητα

Ο ιστοχώρος πρέπει επίσης να δίνει στον χρήστη τη δυνατότητα να παρέχει ανατροφοδότηση, να έχει τις υπεύθυνες πολιτικές συνεταιρισμού ή σύνδεσης (links) με άλλες σελίδες για να εξασφαλίσει ότι μόνο αξιόπιστα άτομα και οργανώσεις περιλαμβάνονται στον εν λόγω ιστοχώρο.

Προσβασιμότητα

Η ιστοσελίδα πρέπει να είναι φιλική προς τον χρήστη με εύκολη πλοήγηση, που επιτρέπει στους ανθρώπους να βρουν πληροφορίες εύκολα, κ.λπ..

Μια υγιής συνήθεια

Μια ακόμα καλή συμβουλή είναι να υιοθετήσετε τη συνήθεια να συμβουλεύεστε και να αντιπαραβάλλετε διάφορες πηγές διατροφής και υγείας στο διαδίκτυο, μέσω των οποίων είναι πιθανότερο να λάβετε ισορροπημένες και χρήσιμες πληροφορίες. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει καμία συνολική εγγύηση της αξιοπιστίας των πηγών και των πληροφοριών, είναι πιθανότερο να πάρετε μια ιδέα της γενικά αποδεκτής άποψης σχετικά με το ζήτημα, γεγονός που θα σας δώσει μια γερή βάση για να λάβετε ενημερωμένες αποφάσεις για την υγεία σας.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1) The European Opinion Research Group (EEIG). (Mars 2003) Eurobarometer 58.0. European Union citizens and sources of information about health. Available at http://europa.eu.int/information_society/eeurope/ehealth/conference/2003/doc/eb_58_en.pdf
2) Quality criteria for health websites from the European Commission. Available at http://europa.eu.int/information_society/eeurope/ehealth/quality/draft_guidelines/index_en.htm
3) "Separating fact from fiction in the web" Food Insight Newsletter, (May/June 2005) Available at http://www.ific.org/foodinsight/2005/mj/factfictionfi305.cfm

FOOD TODAY 03/2006