Οι επιστήμονες στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε συνεργασία με συναδέλφους στην Ιαπωνία και τη Γερμανία, ανέπτυξαν ντομάτες που είναι τρεις φορές πλουσιότερες από τις κανονικές σε β-καροτένιο, ένα απαραίτητο συστατικό για την υγεία.

Τα καροτενοειδή είναι μια ομάδα φυτικών χρωστικών ουσιών που ευθύνονται κατά μεγάλο ποσοστό για το κίτρινο και κόκκινο χρώμα των φρούτων, των λαχανικών και των λουλουδιών. Ένα από αυτά, το β-καροτένιο, μετατρέπεται από το ανθρώπινο σώμα σε βιταμίνη Α. Πρόκειται για ένα βασικό θρεπτικό συστατικό, οι ελλείψεις του οποίου έχουν συνδεθεί με τη στεφανιαία καρδιακή νόσο, κάποιους τύπους καρκίνου και εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας, μια κατάσταση των ματιών που μπορεί να οδηγήσει στην τύφλωση. Έρευνες επίσης δείχνουν ότι οι υψηλές προσλήψεις του β-καροτένιου μπορούν να είναι ευεργετικές για το ανοσοποιητικό σύστημα και να μειώσουν την καταστροφή του δέρματος από το φως του ήλιου. Το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF) υπολογίζει ότι, κάθε χρόνο, θα μπορούσαν να αποτραπούν 1 με 2 εκατομμύρια θάνατοι παιδιών ενός έως τεσσάρων ετών, αν λάμβαναν περισσότερη βιταμίνη Α.

Η ντομάτα και τα προϊόντα της (π.χ. χυμοί, σούπες, σάλτσες και κέτσαπ) είναι σημαντικές πηγές καροτενοειδών στη δίαιτα. Οι ντομάτες περιέχουν επίσης άλλα σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμίνη Ε, βιταμίνη C και φλαβονοειδή. Οι περισσότεροι άνθρωποι, ωστόσο, καταναλώνουν λιγότερο από τη συνιστώμενη καθημερινή κατανάλωση των πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών.

Μια προσέγγιση για την αύξηση της διαιτητικής πρόσληψης των καροτενοειδών είναι να αυξηθούν τα επίπεδά τους στα φρούτα και τα λαχανικά. Για να επιτύχουμε αυτόν τον σκοπό, είναι απαραίτητο να γίνει κατανοητό με ποιο τρόπο τα φυτά ελέγχουν τον σχηματισμό και τη συσσώρευση των καροτενοειδών, χρησιμοποιώντας βιοχημεία, μοριακή βιολογία και ηλεκτρονική μικροσκοπία. Λόγω της οικονομικής απαίτησης και των συστατικών των ντοματών που προάγουν την υγεία, η αύξηση του θρεπτικού περιεχομένου είναι ένας σημαντικός στόχος για αυτό το είδος έρευνας. 

Ο καθηγητής Peter Bramley και η ομάδα του στο Royal Holloway, στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, έχουν αλλάξει τον τρόπο που οι ντομάτες δημιουργούν καροτενοειδή με την εισαγωγή ενός γονιδίου από ένα βακτήριο. Το γονίδιο μετατρέπει την ένωση φυτοένιο σε λυκοπένιο, το φωτεινό κόκκινο χρώμα στις ντομάτες, το οποίο συμμετέχει στη συνέχεια στην παραγωγή του β-καροτένιου. Οι ντομάτες που προκύπτουν περιέχουν μέχρι και 3,5 φορές περισσότερο β-καροτένιο από τα κανονικά επίπεδα. Η τροποποίηση δεν έχει επιπτώσεις στην αύξηση ή την ανάπτυξη του φυτού και μπορεί να μεταφερθεί στις επόμενες γενιές.

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η αύξηση της ποσότητας β-καροτένιου και άλλων καροτενοειδών στα τρόφιμα θεωρείται γενικά αποτελεσματικότερη από τη λήψη συμπληρωμάτων υπό μορφή χαπιών, καθώς άλλα θρεπτικά συστατικά στα τρόφιμα δρούν συνεργιστικά με τα καροτενοειδή. Υπάρχουν επίσης στοιχεία ότι οι επεξεργασμένες και κονσερβοποιημένες ντομάτες και τα προϊόντα από ντομάτες είναι περισσότερο υγιεινές πηγές θρεπτικών συστατικών, επειδή βελτιώνουν την απορρόφηση των καροτενοειδών στο έντερο.

Ο καθηγητής Bramley υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει πρόθεση να διατεθούν οι ντομάτες που δημιούργησαν στο εμπόριο. Πριν αρχίσουν να σκέφτονται αυτό το ενδεχόμενο, θα πρέπει να ολοκληρωθούν επιτυχώς δοκιμές για να καθοριστεί εάν οι ντομάτες είναι ασφαλείς για ανθρώπινη κατανάλωση.

FOOD TODAY 09/2000