Το EUFIC είναι στην ευχάριστη θέση να σας ενημερώσει εν συντομία για τα αποτελέσματα ενός σημαντικού γεγονότος που έλαβε χώρα πρόσφατα στη Στοκχόλμη, στη Σουηδία ως δορυφορικό συμπόσιο στην Ετήσια Συνάντηση για το 2007 της Διεθνούς Οργάνωσης για τη Συμπεριφοριστική Διατροφή και Φυσική Δραστηριότητα (ISBNPA). Το συμπόσιο έδωσε έμφαση στα βασικά επιτεύγματα και τις μελλοντικές προοπτικές τριών ερευνητικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και όλα διεξάγουν παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής παιδιών και εφήβων.
Και τα τρία προγράμματα έχουν χρηματοδοτηθεί ή ακόμα χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
IDEFICS (Identification and prevention of Dietary- and lifestyle-induced health Effects In Children and infants,
www.ideficsstudy.eu) και
ProChildren (Promoting and Sustaining Health through Increased Vegetable and Fruit Consumption among European Schoolchildren,
www.univie.ac.at/prochildren/).
Οι καθηγητές Lea Maes (Πανεπιστήμιο Γάνδης, Βέλγιο) και Luis Moreno (Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα, Ισπανία) παρουσίασαν τα κύρια συστατικά της μελέτης HELENA, η οποία περιλαμβάνει τέσσερις διαφορετικές μελέτες. Η συγχρονική μελέτη έχει ως σκοπό να δώσει μια πλήρη κατά περίπτωση επισκόπηση των συνηθειών διατροφής και τρόπου ζωής των εφήβων σε δέκα ευρωπαϊκές πόλεις. Οι μελέτες συμπεριφοράς και τροφίμων αξιολογούν τις επιλογές και τις προτιμήσεις των εφήβων σε τρόφιμα προκειμένου να αναπτυχθούν νέα υγιεινά τρόφιμα που θα ελκύουν τους εφήβους. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τον έλεγχο των φυσιολογικών επιπτώσεων και της αποδοχής ενός υγιεινού πρόχειρου τροφίμου (σνακ). Έχει αναπτυχθεί σε τέσσερις γλώσσες μια πρωτοποριακή, βασισμένη στο διαδίκτυο παρέμβαση φυσικής δραστηριότητας και διατροφής που προσαρμόζεται στις ανάγκες του ατόμου και αξιολογείται σε έξι ευρωπαϊκά κέντρα. Τόσο η ενότητα φυσικής δραστηριότητας όσο και αυτή της διατροφής παρέχουν άμεσες προσαρμοσμένες πληροφορίες για τα αποτελέσματα και συμβουλές που ταιριάζουν καλύτερα με τις ανάγκες του ατόμου παρεκκλίνοντας ταυτοχρόνως το λιγότερο δυνατόν από τις τρέχουσες διαιτητικές συμπεριφορές και τρόπους ζωής (εξασφαλίζοντας μέγιστη αποδοχή).
Ο καθηγητής Wolfgang Ahrens (Πανεπιστήμιο Βρέμης, Γερμανία) περιέγραψε την αλληλεπίδραση των αιτιολογικών παραγόντων του υπέρβαρου, της παχυσαρκίας και των σχετικών διαταραχών στην πρώιμη παιδική ηλικία, που εξετάζονται αυτήν την περίοδο στην προληπτική επιδημιολογική μελέτη IDEFICS. Η μελέτη στοχεύει να αναπτύξει μια παρέμβαση βασισμένη σε στοιχεία για να βοηθήσει να αντισταθμιστεί η επιδημία νοσηρότητας σε μικρά παιδιά ηλικίας μεταξύ 2 - 10 ετών που προκαλείται από τη διατροφή και τον τρόπος ζωής.
Η μελέτη IDEFICS ερευνά 17.000 παιδιά σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιώντας ένα τυποποιημένο σύνολο μετρήσεων. Προς το παρόν αναπτύσσεται και υλοποιείται ένα πολιτιστικά προσαρμοσμένο πρόγραμμα που εξετάζει το άγχος, τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα. Μόλις ολοκληρωθεί, η μελέτη IDEFICS θα επιτρέψει να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ της εθνικής, τοπικής, ανά φύλο και συγκεκριμένης κατανομής της παχυσαρκίας και των σχετικών διαταραχών της, βοηθώντας στον προσδιορισμό των βασικών παραγόντων κινδύνου για τα παιδιά. Θα μελετηθεί επίσης ο αντίκτυπος του τρόπου ζωής και των περιβαλλοντικών παραγόντων, των προτιμήσεων για κάποια τρόφιμα, των διαφορών στην αισθητήρια αντίληψη και των προτύπων καταναλωτικής συμπεριφοράς των παιδιών και θα γίνει απογραφή των χαρακτηριστικών των κινδύνων για τα επιρρεπή παιδιά στην παχυσαρκία και τις απορρέουσες από αυτή καταστάσεις. Βασισμένες σε αυτά τα συμπεράσματα, θα αναπτυχθούν οδηγίες για την προώθηση υγείας και την πρόληψη ασθενειών και θα εφαρμοστούν σε ελεγχόμενες μελέτες παρέμβασης.
Ο καθηγητής Knut-Inge Klepp (Πανεπιστήμιο του Όσλο, Νορβηγία) παρουσίασε όσα μάθαμε από τη μελέτη παρέμβασης στον τρόπο ζωή ProChildren που στόχευε να αυξήσει την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών κατά 20% σε παιδιά 10 – 12 ετών, μέσω δραστηριοτήτων που συμπεριλάμβαναν την παροχή φρούτων και λαχανικών στα σχολεία, καθοδηγούμενες δραστηριότητες στην σχολική τάξη, προσαρμοσμένη ανατροφοδότηση σε υπολογιστή και συμβουλές για τα παιδιά καθώς επίσης και δραστηριότητες που έπρεπε να ολοκληρωθούν στο σπίτι στο οικογενειακό περιβάλλον.
Το πρόγραμμα στο σύνολό του κέρδισε την εκτίμηση των μαθητών και των δασκάλων τους. Τα σχολεία παρέμβασης σημείωσαν σημαντική αύξηση στην πρόσληψη φρούτων και λαχανικών τους και τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν για ένα χρόνο μετά από τη μελέτη παρέμβασης. Μεταξύ των στοιχείων που προσδιορίστηκαν ως κρίσιμα για την επιτυχία των παρεμβάσεων είναι η διαθεσιμότητα και η δυνατότητα πρόσβασης σε ποιοτικά φρούτα και λαχανικά, η δημιουργία ενός βιώσιμου περιβάλλοντος για αλλαγή και η εστίαση στην ελάττωση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Εκτός από τις παρουσιάσεις των πρόσφατων αποτελεσμάτων των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ ερευνών, παρουσιάστηκαν και διάφορες άλλες ενδιαφέρουσες ερευνητικές πρωτοβουλίες.
Η καθηγήτρια Carolyn Summerbell (Πανεπιστήμιο Teeside, Ηνωμένο Βασίλειο) παρουσίασε συστηματικές ανασκοπήσεις των στοιχείων και των συστάσεων για τις έρευνες σχετικά με τις παρεμβάσεις τρόπου ζωής στα παιδιά και τους εφήβους που διεξήχθησαν το 2005 για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Η καθηγήτρια Summerbell κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ακόμα κι αν οι περισσότερες παρεμβάσεις φάνηκαν να βελτιώνουν τη διατροφή ή/και τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, είχαν ελάχιστη ή καμία επίδραση στην κατάσταση της παχυσαρκίας. Οι επιτυχέστερες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ολόκληρο το σχολείο, την οικογένεια (γονική συμμετοχή) και το ευρύτερο περιβάλλον και βασίζονται σε ένα θεωρητικό πρότυπο. Μια ενημέρωση της ανασκόπησης αναμένεται πριν από το τέλος του 2007.
Ο Δρ Γιάννης Μανιός (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα) παρουσίασε ένα σχολικό πρόγραμμα παρέμβασης σε δημοτικά σχολεία στην Ελλάδα, αποκαλούμενο «Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας και Διατροφής», βασισμένο στην κοινωνική γνωσιακή θεωρία, που περιελάμβανε εγχειρίδια δραστηριοτήτων για τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα και τη φυσική κατάσταση, ηχογραφημένα παραμύθια, αφίσες και διαδραστικές δραστηριότητες. Το πρόγραμμα βελτίωσε σημαντικά τους βιοχημικούς δείκτες (όπως συνολική χοληστερόλη, HDL ή LDL) και τα ανθρωπομετρικά στοιχεία (όπως το πάχος δερματοπτυχών και ο Δείκτης Μάζας Σώματος) και αυτές οι αλλαγές συσχετίστηκαν με αλλαγές στη φυσική δραστηριότητα και τη διαιτητική συμπεριφορά σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Αυτές οι ευνοϊκές αλλαγές θα μπορούσαν κυρίως να αποδοθούν στο υψηλό επίπεδο γονικής συμμετοχής καθώς επίσης και στην ένταξη του προγράμματος στο σχολικό πρόγραμμα σπουδών. Μερικές από τις αλλαγές (επίπεδα χοληστερόλης, επίπεδα φυσικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο ή ο Δείκτης Μάζας Σώματος) παρέμειναν μέχρι και 4 χρόνια μετά από το τέλος της παρέμβασης.
Η καθηγήτρια Elizabeth Waters (Πανεπιστήμιο Deakin, Αυστραλία) εισήγαγε το ευρύτερο πλαίσιο για την εμφάνιση διάφορων παρεμβάσεων σε κοινοτικό επίπεδο για την αντιμετώπιση της επιδημίας της παχυσαρκίας στην Αυστραλία και παρουσίασε στοιχεία από δύο σημαντικές παρεμβάσεις, την Be Active Eat Well («Να είστε ενεργοί και να τρώτε καλά»), που διεξήχθη σε μια αγροτική περιοχή, και την Fun ‘n’ Healthy («Αστείος και Υγιής») στο Moreland, που είναι αστική περιοχή. Τα ευρήματά τους δίνουν έμφαση στη δυνατότητα αντιμετώπισης των κοινωνικών καθοριστικών παραγόντων και στη δημιουργία αντίκτυπου στις ανισότητες της υγείας μέσω κοινοτικών στρατηγικών πολλαπλών επιπέδων, τονίζοντας ταυτοχρόνως τη σημασία ισχυρών σχεδίων αξιολόγησης για την εξασφάλιση της συνεισφοράς στη βάση των στοιχείων.
Ο Δρ Jean Michel Borys (Λιλ, Γαλλία) παρουσίασε τα πιο πρόσφατα στοιχεία από τη μελέτη Fleurbaix- Laventie Ville Santé Study, ένα πρόγραμμα πρόληψης, που περιλάμβανε ολόκληρη την κοινότητα, για την επικράτηση του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας σε βάθος 12 χρόνων σε σύγκριση με τις πόλεις ελέγχου. Η επικράτηση της παιδικής παχυσαρκίας στις Fleurbaix- Laventie ήταν κατά προσέγγιση η μισή από την επικράτηση στις πόλεις ελέγχου και αυτό ίσχυε ιδιαίτερα για τα παιδιά στις μέσες και χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές κατηγορίες.
Ο καθηγητής Ilse De Bourdeaudhuij (Πανεπιστήμιο Γάνδης, Βέλγιο) παρουσίασε μια διετή παρέμβαση φυσικής δραστηριότητα και υγιεινής διατροφής σε παιδιά δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία περιελάμβανε ένα προσαρμοσμένο τμήμα λογισμικού και περιβαλλοντικές αλλαγές. Ο καθηγητής De Bourdeaudhuij κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι βασισμένες στο σχολείο στρατηγικές που συνδυάζουν περιβαλλοντική και προσωπική παρέμβαση μπορούν αποτελεσματικά να βελτιώσουν τη φυσική δραστηριότητα και τη διατροφική συμπεριφορά σε παιδιά δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ότι οι προσαρμοσμένες παρεμβάσεις που στηρίζονται σε λογισμικά υπολογιστών φαίνονται να είναι ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο.
Ο καθηγητής John J. Reilly (Πανεπιστήμιο Γλασκώβης, Ηνωμένο Βασίλειο) παρουσίασε μεριές από τις βασικές γνώσεις που αποκτήθηκαν από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές για τις προληπτικές μελέτες για την παιδική παχυσαρκία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έδωσε έμφαση στις δυσκολίες που υπάρχουν για την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση του προβλήματος της παχυσαρκίας, τονίζοντας ιδιαίτερα ως εμπόδια που πρέπει να υπερνικηθούν τα χάσματα στην επιστημονική βιβλιογραφία, τον προσδιορισμό των συμπεριφοριστικών στόχων καθώς επίσης και την ανάγκη για αντικειμενικά μέτρα έκβασης. Τόνισε επίσης τη σημασία της προώθησης της φυσικής δραστηριότητας ως στρατηγικής παρέμβασης, το ρόλο του περιβάλλοντος και τις δυνατότητες των παρεμβάσεων, οι οποίες πραγματοποιούνται στην πρώιμη παιδική ηλικία.
.jpg)
