Η ασφάλεια και η ποιότητα των τροφίμων είναι δύο υψίστης σημασίας ανησυχίες στo μυαλό των καταναλωτών. Σε αυτήν την περίληψη του εγχειριδίου του EUFIC «Από το Αγρόκτημα στο Πιρούνι» για την ασφάλεια των τροφίμων, εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες τεχνικές καλλιέργειας σκοπεύουν να παρέχουν στους καταναλωτές τα ασφαλή και υψηλής ποιότητας τρόφιμα που προσδοκούν.

Για να εξασφαλίσουν ότι η ποιότητα των τροφίμων είναι όσο το δυνατόν υψηλότερη, οι αγρότες πρέπει να αξιοποιήσουν στο μέγιστο τις δυνατότητες των φυτών που καλλιεργούν και των ζώων που εκτρέφουν. Τα φυτά πρέπει να εφοδιάζονται με τις απαραίτητες θρεπτικές ουσίες και τα ζώα με τα τρόφιμα που χρειάζονται. Στην περίπτωση των μήλων, παραδείγματος χάριν, ένας αγρότης μπορεί να πρέπει να συμπληρώσει τις φυσικές εδαφικές θρεπτικές ουσίες και να προστατεύσει τα φρούτα από τα έντομα και τις ασθένειες. Ως αποτέλεσμα αυτής της φροντίδας και της προσοχής, παρέχονται στους καταναλωτές φρούτα χωρίς έντομα και μύκητες, τα οποία ικανοποιούν τις προσδοκίες τους από την άποψη της γεύσης και της εμφάνισης.

Ασφάλεια τροφίμων

Οι αγρότες πρέπει να δίνουν προσοχή σε δύο τύπους ασφάλειας τροφίμων. Κατ' αρχάς, ο αγρότης πρέπει να προσπαθήσει να εξασφαλίσει ότι τα τρόφιμα δεν περιέχουν χημικά υπολείμματα που μπορούν να είναι επιβλαβή για την υγεία. Αυτά μπορούν να είναι χημικές ουσίες που εμφανίζονται φυσικά στο ίδιο το αγροτικό προϊόν ή που προέρχονται από άλλες πηγές ως αποτέλεσμα των καλλιεργητικών πρακτικών ή των χημικών στο χώμα. Δεύτερον, τα αγροτικά προϊόντα ελέγχονται αυστηρά για την ασφάλειά τους. Οι επιβλαβείς μικροοργανισμοί για τους οποίους πρέπει να ληφθούν μέτρα περιλαμβάνουν βακτήρια, όπως η salmonella, E.coli, campylobacter και listeria, και ιούς όπως αυτός της ηπατίτιδας Α. Για να μπορούν οι αγρότες να παράγουν ασφαλή προϊόντα διατροφής, στηρίζονται σε μια μεγάλη ποικιλία επιστημόνων και συμβουλευτικών υπηρεσιών, που παρέχουν πληροφορίες για τη σωστή χρήση των λιπασμάτων, των φυτοφαρμάκων, των κτηνιατρικών φαρμάκων και άλλων προϊόντων, τα οποία χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια και την κτηνοτροφική παραγωγή. Τα προϊόντα όπως τα φυτοφάρμακα ή τα κτηνιατρικά φάρμακα υπόκεινται σε απαιτήσεις αυστηρών ελέγχων, προτού εγκριθούν προς χρήση από τις ευρωπαϊκές ή εθνικές αρχές. Αυτοί οι έλεγχοι βεβαιώνουν ότι το επίπεδο χρήσης δεν θα έχει αρνητικές παρενέργειες στους ανθρώπους. Η αξιολόγηση ενός προϊόντος δεν σταματά με την κατοχύρωσή του. Οι συνεχείς έλεγχοι διασφαλίζουν την τρέχουσα ασφάλεια. Τα ζώα των αγροκτημάτων μπορούν επίσης να φέρουν μικροοργανισμούς, οι οποίοι προκαλούν ασθένειες στους ανθρώπους, αλλά που μπορεί να είναι δύσκολο να ανιχνευθούν κατά τη διάρκεια της ζωής του ζώου ή ακόμα και μετά από τη σφαγή. Μερικά παραδείγματα τέτοιων μικροοργανισμών περιλαμβάνουν τους Salmonella, listeria και στελέχη E.coli. Για να περιορίσουν τη διάδοση των μικροοργανισμών στα ζώα τους, οι αγρότες τηρούν  ορθές πρακτικές υγιεινής στο αγρόκτημα, τόσο κατά τη διάρκεια της μεταφοράς όσο και κατά τη σφαγή.

Χειρισμός τροφίμων

Παρόμοια προσοχή απαιτείται από τους καταναλωτές ή τους επαγγελματίες χειριστές τροφίμων για να εξασφαλίσουν ότι τα τρόφιμα υποβάλλονται σε επεξεργασία, μαγειρεύονται και αποθηκεύονται με τον κατάλληλο τρόπο. Παραδείγματος χάριν, τα φρέσκα λαχανικά πρέπει πάντα να πλένονται για να μειωθεί οποιαδήποτε πιθανή μόλυνση από εξωτερικές πηγές. Η Salmonella, που μπορεί να υπάρχει στο κοτόπουλο και τα αβγά, μπορεί να εξαλειφθεί μέσω επαρκούς μαγειρέματος.

Οι παρασκευαστές και οι καταναλωτές τροφίμων μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο πλένοντας συχνά τα χέρια τους και αποφεύγοντας τη διασταυρούμενη μόλυνση μεταξύ κρέατος και πουλερικών και άλλων τύπων τροφίμων. Μια νέα απειλή που προέκυψε στη δεκαετία του '80 είναι η ασθένεια των «τρελών αγελάδων»(σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών). Μέτρα έχουν ληφθεί για να αποτρέψουν την εξάπλωση της ασθένειας μεταξύ των βοοειδών και για να αποκλείσουν την κατανάλωση ορισμένων ζωικών ιστών από τους ανθρώπους. Όταν διαπιστώθηκε μια πιθανή σύνδεση μεταξύ της BSE και της ανθρώπινης ασθένειας του εγκεφάλου CJD (ασθένεια Creutzfeld-Jakob), τα μέτρα προστασίας έγινα πιο αυστηρά. Τα επιστημονικά στοιχεία φαίνεται να δείχνουν ότι αυτά τα μέτρα είναι αποτελεσματικά στον έλεγχο αυτής της ζωικής ασθένειας και βοηθούν να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος πιθανής ασθένειας σε ανθρώπους.

Το μέλλον

Στο μέλλον, η γεωργία θα πρέπει να «ταΐσει» τον αυξανόμενο παγκόσμιο πληθυσμό και να εφοδιάσει τους καταναλωτές με ασφαλή, θρεπτικά τρόφιμα. Οι αγρότες, μαζί με τους επιστήμονες, τις κυβερνήσεις και τους παρασκευαστές τροφίμων που τους υποστηρίζουν, θα πρέπει να βρουν τρόπους να βελτιώσουν τη θρεπτικότητα του εδάφους και να προστατέψουν τις συγκομιδές και τα ζώα από τα παράσιτα και τις ασθένειες. Το να καταστήσουμε τη γεωργία παραγωγικότερη και να βελτιώσουμε την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων θα είναι σημαντικές προκλήσεις για τη γεωργία στον επόμενο αιώνα.

FOOD TODAY 07/1998