Όλες οι πρόσθετες ουσίες τροφίμων πρέπει να έχουν όχι μόνο έναν καταδεδειγμένο χρήσιμο σκοπό αλλά και μια λεπτομερή και αυστηρή αξιολόγηση ασφάλειας πριν μπορέσουν να εγκριθούν για χρήση. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όλα τα πρόσθετα πρέπει να αξιολογηθούν από την Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων (SCF) της ΕΕ προτού μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν στα τρόφιμα.
Οι αξιολογήσεις βασίζονται σε ανασκοπίσεις όλων των διαθέσιμων τοξικολογικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των παρατηρήσεων σε ανθρώπους και ζώα. Από διά βίου σίτιση και μελέτες πολλών γενεών σε πειραματόζωα καθορίζεται το μέγιστο διαιτητικό επίπεδο ενός πρόσθετου που δεν επιδεικνύει καμία τοξική δράση, δηλ. το «επίπεδο στο οποίο δεν παρατηρούνται δυσμενείς επιδράσεις» (NOAEL). Ως περαιτέρω προφύλαξη, το NOAEL διαιρείται με το 100 για να λάβει υπόψη τις πιθανές διαφορές κατά τη “μεταφορά” των αποτελεσμάτων των ερευνών που έχουν γίνει στα ζώα στους ανθρώπους και τις μεμονωμένες παραλλαγές στην αντίδραση μεταξύ των ανθρώπων. Αυτή η «Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη» (ADI) παρέχει ένα μεγάλο περιθώριο ασφάλειας και αναφέρεται στην ποσότητα του πρόσθετου που μπορεί να λαμβάνεται καθημερινά στη δίαιτα, καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής, χωρίς οποιονδήποτε κίνδυνο για την υγεία.
Σύγκριση της πρόσληψης τροφίμων με τις ADI
Η SCF ενθαρρύνει τα χαμηλότερα επίπεδα χρήσης ενός πρόσθετου σε ένα τρόφιμο σε συνάρτηση με την τεχνολογική χρήση και το όφελος του καταναλωτή. Για να εξασφαλίσει ότι οι άνθρωποι δεν υπερβαίνουν την ADI με την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων ενός προϊόντος ή λόγω κατανάλωσης πολλών προϊόντων που περιέχουν ένα συγκεκριμένο πρόσθετο, η νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί να γίνουν μελέτες πρόσληψης για να εξετάσουν οποιεσδήποτε αλλαγές στα καταναλωτικά πρότυπα. Οι ADI μπορούν να συγκριθούν με τις «μέσες» και «ακραίες» εκτιμήσεις κατανάλωσης για τον συνολικό πληθυσμό ή για μια ιδιαίτερη υποομάδα του. Υπό τον όρο ότι οι προσλήψεις αυτές είναι μέσα στα όρια της ADI, είναι λογικό να υποτεθεί ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας. Εάν η καθημερινή πρόσληψη υπερβαίνει περιστασιακά την ADI, είναι απίθανο ότι θα υπάρξει πρόβλημα, λόγω του μεγάλου περιθωρίου ασφάλειας που έχει ενσωματωθεί. Ωστόσο, εάν η εικόνα της πρόσληψης δείχνει ότι η ADI μπορεί να ξεπερνιέται τακτικά από συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, η SCF μπορεί να κρίνει απαραίτητο να μειώσει τα επίπεδα στα τρόφιμα ή να μειώσει το εύρος των τροφίμων στα οποία επιτρέπεται η χρήση του προσθέτου.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ
Η ΕΕ, βασισμένη στις αξιολογήσεις ασφάλειας της SCF, υιοθέτησε το 1988 μια οδηγία-πλαίσιο για τα πρόσθετα των τροφίμων, από την οποία έχει αναπτυχθεί πιο λεπτομερής νομοθεσία. Για παράδειγμα, το 1994-95 εκδόθηκαν τρεις οδηγίες που είναι ευρέως γνωστές ως οδηγίες για «γλυκαντικές ουσίες», «χρωστικές» και «διάφορα» πρόσθετα τροφίμων. Απαριθμούν τα μεμονωμένα επιτρεπόμενα πρόσθετα (12 γλυκαντικές ουσίες, 43 χρωστικές και 280 διάφορα πρόσθετα). Η Επιτροπή της ΕΕ έχει καθορίσει επίσης ειδικά κριτήρια καθαρότητας των πρόσθετων, τις γενικές ή συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων στις οποίες επιτρέπεται η προσθήκη κάθε πρόσθετης ουσίας και, εάν είναι απαραίτητο, έθεσε ανώτατα όρια χρήσης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Codex Alimentarius, ένας κοινός οργανισμός των WHO/ FAO (Παγκόσιος Οργανισμός Υγείας / Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας), καταρτίζει νέα «Γενικά Πρότυπα για τα Πρόσθετα των Τροφίμων" (GSFA), με σκοπό να δημιουργήσει εναρμονισμένα, εφαρμόσιμα και αναμφισβήτητα διεθνή πρότυπα για το παγκόσμιο εμπόριο. Μόνο εκείνα τα πρόσθετα που έχουν αξιολογηθεί από το JECFA (Μεικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων FAO/WHO για τα πρόσθετα τροφίμων) συμπεριλαμβάνονται. Τα πρόσθετα των τροφίμων στο GSFA έχουν ομαδοποιηθεί σε 23 μεγάλες λειτουργικές κατηγορίες με ένα νέο Διεθνές Σύστημα Αρίθμησης (INS), ένα σύστημα παρόμοιο με το σύστημα αριθμών Ε που εισήχθη στην ΕΕ.
Χάρη στην αυστηρή νομοθεσία και τις συνεχείς και εκτενείς δοκιμές, τα πρόσθετα των τροφίμων αποτελούν ασφαλή συστατικά της δίαιτας μας και συμβάλλουν στη γρήγορη εξέλιξη της παροχής τροφίμων στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.
Βιβλιογραφικές αναφορές
- European Parliament and Council Directive 94/35/EC of 30 June 1994 on sweeteners for use in foodstuffs. Official Journal of the European Communities L237, 10.9.94, 3-12
- European Parliament and Council Directive 94/36/EC of 30 June 1994 on colours for use in foodstuffs. Official Journal of the European Communities L237, 10.9.94, 13-29
- European Parliament and Council Directive 95/2/EC of 20 February 1995 on food additives other than colours or sweeteners. Official Journal of the European Communities L61, 18.3.95, 1-40
- Principles for the Safety Assessment of Food Additives and Contaminants in Food. Environmental Health Criteria 70. International Programme on Chemical Safety (IPCS) in cooperation with the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA). World Health Organisation, Geneva, 1987
Διαδικτυακές σελίδες
FOOD TODAY 05/2001
.jpg)
