Η βιοποικιλότητα, ή γενετική παραλλαγή, είναι σημαντική για την υγεία του πλανήτη μας και του πλούτου των κοινωνιών μας. Είτε το θεωρούμε ηθικό ζήτημα είτε οικονομικό, η σημασία της είναι κυρίαρχη.

Σε όλη την ιστορία της εξέλιξης, τα είδη πεθαίνουν με σταθερό ρυθμό, αλλά αυτή η απώλεια βιοποικιλότητας ισορροπείται πάντα από τη γενετική μετάλλαξη και τη φυσική επιλογή. Ωστόσο, στον σύγχρονο κόσμο έχουμε φθάσει σε μια κατάσταση στην οποία ο ρυθμός με τον οποίο τα είδη πεθαίνουν ξεπερνά κατά πολύ το ποσοστό εξελικτικής αύξησης.

Η εμφάνιση της βιοτεχνολογίας προσφέρει λύσεις σε πολλά παρόντα και μελλοντικά προβλήματα σχετικά με τη βιοποικιλότητα. Επιτρέποντας τη μεταφορά γονιδίων μεταξύ διαφορετικών φυτικών ειδών, ζώων και μικροοργανισμών, αυξάνουν σημαντικά οι διαθέσιμοι γενετικοί πόροι στους καλλιεργητές φυτών. Οι τεχνικές που σχετίζονται με την  τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA επιτρέπουν επίσης στους οικολόγους να χαρακτηρίσουν τους υπάρχοντες γενετικούς πόρους πολύ γρηγορότερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Από την αρχή της γεωργίας, οι αγρότες έχουν εκμεταλλευθεί τους γενετικούς πόρους, που είναι πλέον ελεύθερα διαθέσιμοι σε όλο τον κόσμο.

Υψηλή εξάρτηση από λίγα φυτά

Η ευημερία των εθνών στηρίχτηκε αρχικά στην επιτυχή ανάπτυξη της γεωργίας, η οποία εξαρτήθηκε στη συνέχεια από τη χρήση των κατάλληλων γενετικών πρώτων υλών.

Σήμερα, από ένα τέταρτο περίπου του εκατομμυρίου ανθοφόρων φυτών, περίπου 500 είδη χρησιμοποιούνται ως τρόφιμα για τη διατροφή του ανθρώπου και μόνο τρία είδη (ρύζι, σιτάρι και αραβόσιτος) παρέχουν σχεδόν το 60% των θρεπτικών συστατικών που οι άνθρωποι παίρνουν από τα φυτά. Αυτή η υψηλή εξάρτηση σε τόσα λίγα φυτικά  είδη επιδεινώνεται, επειδή η γενετική παραλλαγή μέσα σε κάθε ένα από αυτά τα είδη έχει εξαλειφθεί μέσω των προγραμμάτων επιλογής των καλλιεργητών φυτών. Υπάρχει ο κίνδυνος αυτές οι καλλιέργειες να μην έχουν διατηρήσει επαρκή γενετική μεταβλητότητα, που θα τους επιτρέψει να προσαρμοστούν στις περιβαλλοντικές αλλαγές.

Προκειμένου να παραχθούν βελτιωμένα φυτά που, παραδείγματος χάριν, είναι ανθεκτικά στα παράσιτα και τις ασθένειες, ή πιο ανθεκτικά στην αλατότητα και την ξηρασία, ή έχουν χαμηλότερες απαιτήσεις για εδαφολογικές θρεπτικές ουσίες, οι καλλιεργητές φυτών στηρίζονται παραδοσιακά στην πρόσβαση σε γενετικό υλικό από μία όσο το δυνατόν ευρύτερη ποικιλία άγριων και παραδοσιακών ειδών. Η βιοτεχνολογία μπορεί να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις σε μερικά από αυτά τα προβλήματα, αλλά είναι σημαντικές οι προσπάθειες να συντηρηθεί η γενετική ποικιλομορφία και πρέπει να εξασφαλιστούν τόσο η ασφάλεια όσο και η διαθεσιμότητα των πόρων και να παρασχεθούν επαρκείς πληροφορίες σε οποιονδήποτε τις ζητήσει. Όλες οι διαθέσιμες μέθοδοι συντήρησης, επί τόπου, στο αγρόκτημα και σε τράπεζες γονιδίων, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή. Επιπλέον, πρέπει να επωφεληθούμε από την παραδοσιακή γνώση για τις τοπικές ποικιλίες και τα άγρια φυτά και τις χρήσεις τους.

FOOD TODAY 06/1998