Οι διατροφικές διαταραχές όπως η νευρική ανορεξία και η βουλιμία  μπορούν να απειλήσουν την ψυχολογική ευημερία, την υγεία και μερικές φορές ακόμη και τη ζωή. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι πάσχοντες παρουσιάζουν συνεχή ενασχόληση με τα τρόφιμα, έχουν διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος και διατροφικές συμπεριφορές που είναι εκτός ελέγχου.

Νευρική ανορεξία

Η νευρική ανορεξία είναι μια απειλητική για τη ζωή διαταραχή, που περιλαμβάνει αυτοπροκαλούμενη ασιτία και άρνηση για φαγητό, προκειμένου να διατηρηθεί το βάρος σε υγιή, φυσιολογικά επίπεδα για το ύψος. Αν και οι ανορεκτικοί ασθενείς έχουν όρεξη, αυτή καταστέλλεται από τον άκαμπτο έλεγχο της πρόσληψης τροφής τους, λόγω του επίμονου φόβου τους ότι θα πάρουν βάρος. Περισσότερο από το 90% των πασχόντων είναι γυναίκες - και η επίπτωση της νευρικής ανορεξίας υπολογίζεται ότι είναι 0,5 - 3,7% (1).

Οι ανορεκτικοί τείνουν να είναι εύπορα, τελειομανή άτομα που θέλουν να πετυχαίνουν υψηλούς στόχους. Οι πάσχοντες τείνουν επίσης να είναι καταθλιπτικοί, αποκομμένοι κοινωνικά και απρόθυμοι να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Η ίδια η πράξη της αυστηρής δίαιτας τούς παρέχει μια ψευδαίσθηση ελέγχου και οι ανορεκτικοί μπορεί να αναπτύξουν παράξενα τελετουργικά σχετικά με το φαγητό, δείχνοντας συχνά άρνηση να φάνε παρουσία άλλων. Οι ασθενείς παρουσιάζουν ανώμαλη απώλεια βάρους της τάξεως του 15% ή και περισσότερο του σωματικού τους βάρους. Τα φυσικά σημάδια της ασιτίας περιλαμβάνουν εύθραυστα νύχια και μαλλιά, ξηρό δέρμα, αίσθημα κρύου και, στις γυναίκες, εμμηνορροϊκά προβλήματα.

Νευρική βουλιμία

Μια πιο κοινή διατροφική διαταραχή είναι η νευρική βουλιμία, η οποία είναι δύο έως τρεις φορές πιο διαδεδομένη από την ανορεξία. Οι πάσχοντες από νευρική βουλιμία καταναλώνουν χαρακτηριστικά μεγάλες ποσότητες τροφίμων (μέχρι και 5000 kilocalories) και έπειτα «διώχνουν» από το σώμα τους το πλεόνασμα θερμίδων κάνοντας εμετό, κατάχρηση καθαρτικών ή και διουρητικών. Αυτή η συμπεριφορά ανεξέλεγκτης παράδοσης σε καταχρήσεις και κάθαρσης είναι συχνά κρυφή, επειδή οι πάσχοντες τρώνε κανονικά δημοσίως και η διατροφική διαταραχή παραμένει μυστική. Τα φυσικά σημάδια περιλαμβάνουν τη διάβρωση του σμάλτου των δοντιών, που προκαλείται από την οξύτητα του εμετού, πρησμένο πρόσωπο, λόγω των πρησμένων σιελογόνων αδένων, και γδαρσίματα στα δάχτυλα, που δημιουργούνται από τον αυτοπροκαλούμενο εμετό και την αφυδάτωση.

Ψάχνοντας την αιτία

Η αρχή των διατροφικών διαταραχών συνδέεται συχνά με ένα αγχωτικό γεγονός στη ζωή, όπως η πρώτη μέρα σε ένα νέο σχολείο, με την έλλειψη ανεξαρτησίας ή με ένα συναισθηματικά προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον. Οι γυναίκες αθλήτριες είναι συχνά πιο ευάλωτες στις διατροφικές διαταραχές από τον γενικό πληθυσμό, ιδιαίτερα στα αθλήματα όπου το χαμηλό βάρος και ποσοστό λίπους θεωρούνται πλεονέκτημα, όπως η γυμναστική, το μπαλέτο και το τρέξιμο μεγάλης απόστασης.

Οι διατροφικές διαταραχές είναι πρώτιστα ψυχολογικές. Οι άνθρωποι με διατροφικές διαταραχές πειραματίζονται με διάφορες δίαιτες ελέγχου του βάρους και έχει προταθεί ότι η ίδια η δίαιτα μπορεί να είναι η αιτία. Είναι, όμως, πλέον αποδεκτό ότι η δίαιτα είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της διαταραχής, αλλά όχι και αίτιό της. Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να υπάρχει κάποιος γενετικός παράγοντας στην ανάπτυξη τόσο της ανορεξίας όσο και της βουλιμίας (2). Οι επιστήμονες μελετούν τα διάφορα γονίδια που μπορούν να αλληλεπιδράσουν με το περιβάλλον και άλλους παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν την ευπάθεια. Μπορεί, επίσης, να εμπλέκονται βιοχημικές ανισορροπίες των χημικών ουσιών του εγκεφάλου, οι οποίες ονομάζονται νευροδιαβιβαστές, και οι οποίοι ελέγχουν την όρεξη, τη διάθεση και τον ύπνο.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ουσιώδης και η θεραπεία περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πλάνο ιατρικής φροντίδας, ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων, παροχής διατροφικών συμβουλών και μερικές φορές χορήγησης φαρμάκων. Ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι να αποκαταστήσει βαθμιαία και ήπια τη φυσιολογική διατροφική συμπεριφορά και το σωματικό βάρος και να παρέχει μια αίσθηση ελέγχου και αυξημένου αυτοσεβασμού. Παρά την πολυπλοκότητα των διατροφικών διαταραχών, οι πάσχοντες έχουν μεγάλη πιθανότητα πλήρους αποκατάστασης, ειδικά εάν η ασθένεια εντοπιστεί νωρίς.

Βιβλιογραφικές αναφορές

FOOD TODAY 12/2001