Πώς κάνουμε τους ανθρώπους να είναι σωματικά πιο δραστήριοι; Σε συνδυασμό με την υπερβολική  πρόσληψη ενέργειας, η σωματική αδράνεια συνεισφέρει σημαντικά στα συνεχώς αυξανόμενα επίπεδα υπερβολικού βάρους και παχυσαρκίας. Ο Δρ John Kearney, επιστημονικός διευθυντής του Ιδρύματος Ευρωπαϊκών Μελετών για τα Τρόφιμα, αναφέρει σχετικά με μια πρόσφατη ευρωπαϊκή μελέτη (1):

Από την προοπτική της δημόσιας υγείας, το πιθανό όφελος από τα αυξανόμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας στον πληθυσμό (ειδικά μεταξύ εκείνων που διάγουν καθιστική ζωή) είναι τεράστιο στο να περιοριστεί η συνεχώς αυξανόμενη εξάπλωση της επιδημίας της παχυσαρκίας.

Όπως συμβαίνει με άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής - κάπνισμα και διατροφή – το να επιφέρουμε μια βιώσιμη αλλαγή περιλαμβάνει γνώση των στάσεων και των αντιλήψεων του κόσμου. Σε μια πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα με 15.339 καταναλωτές (περίπου 1.000 ενήλικοι από κάθε κράτος-μέλος), το Ίδρυμα Ευρωπαϊκών Μελετών για τα Τρόφιμα (IEFS) αξιολόγησε τη στάση τους απέναντι στη σωματική δραστηριότητα, το σωματικό βάρος και την υγεία, καθώς επίσης και τα επίπεδα δραστηριότητας και το σωματικό βάρος και ύψος τους (όλα τα στοιχεία δηλώθηκαν από τους ίδιους).

Η απώλεια βάρους επιτυγχάνεται καλύτερα εάν συνδυαστούν οι αλλαγές στις διαιτητικές συνήθειες με την αυξημένη σωματική δραστηριότητα. Η σωματική δραστηριότητα θεωρείται αποτελεσματικότερη για την πρόληψη του υπερβάλλοντος βάρους και της παχυσαρκίας απ’ ό,τι για τη θεραπεία τους. Ωστόσο, τα αποτελέσματα από αυτήν την έρευνα δείχνουν ότι οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται τα τρόφιμα ως πολύ σημαντικότερα από τη σωματική δραστηριότητα στην πρόληψη της αύξησης του βάρους. Ομοίως, όταν ρωτήθηκαν για τις σημαντικότερες επιρροές στην υγεία, η διατροφή κατατάχθηκε πολύ υψηλότερα από τη σωματική δραστηριότητα.

Οι καταναλωτές θεωρούν, επίσης, ότι το κάπνισμα και το άγχος αποτελούν σημαντικότερες επιρροές στην υγεία απ’ ό,τι η σωματική δραστηριότητα. Επιπλέον, ένα τέταρτο του δείγματος της ΕΕ πιστεύει ότι, αν η σωματική δραστηριότητα δεν οδηγεί στην απώλεια βάρους, τότε οι καταναλωτές δεν ωφελούνται πραγματικά από αυτήν. Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν την ανάγκη να αυξηθεί η επίγνωση των καταναλωτών για τα οφέλη που έχουν στην υγεία ένας σωματικά ενεργός τρόπος ζωής και η διατήρηση του βάρους.

Τα αποτελέσματα αυτής της πρόσφατης μελέτης για τη «Στάση των Καταναλωτών απέναντι στη Σωματική Δραστηριότητα» συγκρούονται κάπως με αυτά μιας προηγούμενης έρευνας για την στάση των καταναλωτών απέναντι στα τρόφιμα, τη διατροφή και την υγεία. Η προηγούμενη έρευνα έδειξε ότι οι καταναλωτές της ΕΕ γνωρίζουν γενικά τι καθορίζει την υγιεινή διατροφή (όπως αποδεικνύεται από τον ορισμό που δίνουν στην υγιεινή διατροφή) και την θεωρούν ως σημαντική επιρροή στην επιλογή τροφίμων. Παρ’ όλα αυτά, το 69% αυτών δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να αλλάξει τη δίαιτά του, θεωρώντας την ήδη αρκετά υγιεινή.

Μερικά αποτελέσματα από την έρευνα του IEFS για τη σωματική δραστηριότητα επεξηγούν την ευρεία γεωγραφική μεταβλητότητα στη στάση απέναντι στη σωματική δραστηριότητα και τα πραγματικά υπάρχοντα επίπεδα δραστηριότητας. Οι Φινλανδοί κατατάσσουν τη σωματική δραστηριότητα ως τη σημαντικότερη επιρροή στην υγεία, ενώ οι Έλληνες την κατατάσσουν στην έβδομη θέση. Αυτή η θετική στάση απέναντι στη σωματική δραστηριότητα απεικονίστηκε στο 92% των Φινλανδών που συμμετέχουν σε κάποια σωματική δραστηριότητα έναντι μόλις του 60% των Ελλήνων. Το υψηλό επίπεδο επίγνωσης των πλεονεκτημάτων της σωματικής δραστηριότητας στην υγεία, σε συνδυασμό με τα υψηλά ποσοστά συμμετοχής, μπορεί να απεικονίζει τις πρόσφατες εναρμονισμένες προσπάθειες να αυξηθούν τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας του πληθυσμού στην Φινλανδία.

Παρά την τεράστια απόκλιση στις στάσεις και τα επίπεδα δραστηριότητας μεταξύ της Φινλανδίας και της Ελλάδας, παρόμοιο ποσοστό καταναλωτών και στις δύο χώρες θεωρεί ότι το επίπεδο σωματικής δραστηριότητάς τους είναι ικανοποιητικό. Οι Έλληνες, εν συγκρίσει με τους Φινλανδούς, φαίνονται λίγο υπεραισιόδοξοι. Η υπεραισιοδοξία και ο εφησυχασμός προς τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα αντιπροσωπεύουν κάποιες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για εκείνους που προσπαθούν να ανακόψουν την αύξηση των επιπέδων παχυσαρκίας. Εντούτοις, τα φινλανδικά δεδομένα σε αυτήν την έρευνα δείχνουν ότι μια τέτοια πρόκληση μπορεί να αντιμετωπιστεί και ότι οι προωθητικές προσπάθειές τους για βελτίωση της διατροφής και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας μπορούν να είναι επιτυχείς. Αυτό είναι ενθαρρυντικό για εκείνους που συμμετέχουν σε παρόμοιες προωθητικές προσπάθειες στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Τα στοιχεία από αυτήν την έρευνα, τα εμπόδια, τα οφέλη και το στάδιο ετοιμότητας των καταναλωτών για να γίνουν σωματικά πιο δραστήριοι, θα βοηθήσουν να αναπτυχθούν πιο επικεντρωμένες στρατηγικές, που στοχεύουν σε συγκεκριμένες υποομάδες του πληθυσμού, λαμβάνοντας υπόψη τους κοινωνικούς, δημογραφικούς και γεωγραφικούς παράγοντες.

Συμμετοχή σε σωματική δραστηριότητα/ άσκηση και στάσεις απέναντι στη σωματική δραστηριότητα σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες
	Αντιλαμβάνονται τη σωματική δραστηριότητα ως σημαντική επιρροή στην υγεία	Συμμετείχαν σε κάποια σωματική δραστηριότητα σε μια τυπική πρόσφατη εβδομάδα	Συμφωνούν ότι δεν χρειάζεται να κάνουν περισσότερη σωματική δραστηριότητα από αυτή που κάνουν ήδη
Φινλανδία	44%	92%	35%
Γαλλία	13%	65%	44%
Γερμανία	20%	70%	57%
Ελλάδα	9%	60%	38%
Ιταλία	9%	62%	30%
Πορτογαλία	11%	40%	55%
Ισπανία	15%	63%	49%
Ηνωμένο Βασίλειο	25%	77%	47%

1) IEFS, A Pan EU Survey on consumer attitudes to physical activity, body weight and health.
Published by the European Commission (1999). Directorate V/F.3

FOOD TODAY 05/1999