Η ιδέα ότι τα συζευγμένα λινελαϊκά οξέα (CLAs) θα μπορούσαν να προστατεύσουν από ορισμένους τύπους καρκίνου, καθώς επίσης και από τις καρδιακές παθήσεις, είναι ελκυστική, αλλά τα στοιχεία μέχρι σήμερα, παρότι ενθαρρυντικά, δεν είναι κατηγορηματικά.

Τα CLAs είναι φυσικά συστατικά των ζωικών τροφίμων προερχόμενα από το λινελαϊκό οξύ. Βρίσκονται στα λιπαρά του γάλακτος, στα γαλακτοκομικά τρόφιμα και στα κρέατα από μηρυκαστικά. Πρόσφατα, υπήρξε ένα κύμα ενδιαφέροντος για την περιεκτικότητα της δίαιτας σε CLA, λόγω στοιχείων, βασισμένων κατά ένα μεγάλο μέρος σε μελέτες σε ζώα, τα οποία παρουσιάζουν πιθανά οφέλη για την υγεία. Καθώς οι τρέχουσες διαιτητικές συστάσεις κάνουν λόγο για μείωση της κατανάλωσης του ζωικού λίπους, προκύπτουν ερωτήματα για την πιθανή μείωση της διαιτητική πρόσληψης CLA και τις επιπτώσεις στην υγεία.

Έχει ξεκινήσει έρευνα στα CLAs σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου, των καρδιακών παθήσεων, του διαβήτη και του ελέγχου του βάρους. Τα στοιχεία σε όλους τους τομείς απέχουν πολύ από το να είναι κατηγορηματικά.

Προστασία ενάντια στον καρκίνο

Αρχικές μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι τα CLAs θα μπορούσαν να εμποδίσουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη του καρκίνου, όμως, υπάρχουν τώρα μερικά στοιχεία που προτείνουν ότι υπάρχουν κάποια CLAs που μπορεί να προστατεύουν από ορισμένους τύπους καρκίνου. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των στοιχείων που ερευνούν τις επιδράσεις των CLAs στον καρκίνο του μαστού, του δέρματος, του ήπατος και του παχέος εντέρου, έχει προέλθει από μελέτες σε ζωικούς και ανθρώπινους ιστούς. Αν και οι κλινικές εργασίες είναι περιορισμένες, πρόσφατες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι χαμηλός κίνδυνος καρκίνου του μαστού συνδέεται με μεγάλες προσλήψεις CLAs, υψηλή κατανάλωση τυριού και αυξημένα επίπεδα CLAs στο αίμα. Οι συσχετίσεις, παρ’ όλα αυτά, δεν αποδεικνύουν σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες σε ανθρώπους για να εξετάσουν αυτά τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα.

Καρδιαγγειακά νοσήματα

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο είναι τα μη φυσιολογικά επίπεδα λιπών στο αίμα, ιδιαίτερα τα υψηλά επίπεδα λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL ή «κακή» χοληστερόλη). Οι εικασίες για τα πιθανά οφέλη των CLAs τροφοδοτήθηκαν από αποτελέσματα σε ζωικά μοντέλα αλλά οι λιγοστές μελέτες σε ανθρώπους δεν έχουν παράσχει συναφή στοιχεία για τις ευεργετικές επιδράσεις των CLAs στα λιπίδια του αίματος και την αθηροσκλήρωση (σκλήρυνση των αρτηριών).

Διαβήτης

Η επίπτωση του διαβήτη τύπου ΙΙ (ο τύπος διαβήτη που συνδέεται συνήθως με το υπερβολικό βάρος) αυξάνει εντυπωσιακά στην Ευρώπη. Υπάρχουν κάποια στοιχεία ότι τα CLAs μπορεί να έχουν τη δυνατότητα να ομαλοποιήσουν τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Αν και οι έρευνες δεν είναι κατηγορηματικές, είναι καλό να συνεχιστούν περαιτέρω.

Σύσταση του σώματος

Έχει αποδειχθεί ότι τα CLAs τροποποιούν τη σύσταση του σώματος σε αναπτυσσόμενα ποντίκια, προκαλώντας αύξηση στην ενέργεια που δαπανάται, αυξημένους σωματικούς μυς και μειωμένο σωματικό λίπος. Δεν έχουν καταδειχθεί παρόμοια αποτελέσματα στους ανθρώπους και πρέπει να γίνει πολύ περισσότερη έρευνα.

Πηγές των CLAs

Τα CLAs βρίσκονται στα λιπαρά τρόφιμα από μηρυκαστικά, όπως το πλήρες γάλα, γαλακτοκομικά προϊόντα και λιπαρά κρέατα. Είναι δυνατό να αυξήσουμε περαιτέρω το περιεχόμενο αυτών των τροφίμων σε CLAS με την αύξηση της ποσότητας φυτικών ελαίων πλούσιων σε λινελαϊκά οξέα (όπως το ηλιέλαιο και το σογιέλαιο) στην τροφή των αγελάδων. Η πρακτική αυτή έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει το περιεχόμενο του γάλακτος σε CLAs. Επιπλέον, το βόσκημα των αγελάδων σε λιβάδια αυξάνει το περιεχόμενο του γάλακτος σε CLAs, ειδικά όταν το χορτάρι είναι σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης.

Χρειάζεται περισσότερη έρευνα

Ενώ η έρευνα εμφανίζεται ελπιδοφόρος, δεν μπορεί να συναχθεί κάποιο τελικό συμπέρασμα σχετικά με την ιδανική περιεκτικότητα της διατροφής σε CLAS και δεν υπάρχει μέχρι τώρα καμία διαιτητική σύσταση για την πρόσληψη των CLAS. Ένας από τους τομείς που απομένουν να εξεταστούν είναι η αξιολόγηση των ανωτέρων επιπέδων πρόσληψης. Όπως με πολλές άλλες ανακαλύψεις στο δυναμικό πεδίο της διατροφής, απαιτείται περισσότερη έρευνα.

Βιβλιογραφικές αναφορές

• Cannella C and Giusti AM (2000) Conjugated linoleic acid: a natural anticarcinogenic substance from animal food. Ital. J Food Sc, 12:123-27
• Lawson, RE, Moss, AR & Givens, DI (2001) the role of dairy products in supplying conjugated linoleic acid to man's diet: a review. Nutrition Research Reviews 14, 153-172
• Stanley, J & Hunter, K (2001) the wonder nutrient. Chemistry and Industry, 19th November, 729-731

FOOD TODAY 06/2002