Οι χαμηλές σε θερμίδες γλυκαντικές ουσίες είναι πολύ διαδεδομένες σε όσους προσέχουν το βάρος και την υγεία τους. Με ελάχιστες ή καθόλου θερμίδες, αποτελούν την πρωταρχική πηγή της γλυκιάς γεύσης σε τρόφιμα και ποτά που περιέχουν λίγες θερμίδες και καθόλου ζάχαρη. Όταν χρησιμοποιούνται με σύνεση τα προϊόντα αυτά μπορούν να είναι πολύ χρήσιμα για την απώλεια και τη διατήρηση βάρους καθώς και γενικότερα για τη υγεία.

Είδη γλυκαντικών ουσιών
 
Υπάρχουν δύο κύρια είδη γλυκαντικών ουσιών. Οι ισχυρές γλυκαντικές ουσίες είναι: ακετοσουλφάμη K (E 950), ασπαρτάμη (E 951), άλας ασπαρτάμης- ακετοσουλφάμης (E 962), ζαχαρίνη (E 954), κυκλαμίνη (E 952), θαυµατίνη (E 957), νεοεσπεριδίνη διυδροχαλκόνη DC (E 959) και σουκραλόζη (E 955). Οι γλυκαντικές ουσίες «όγκου», όπως: σορβιτόλη (E 420), μαννιτόλη (E 421), ισομαλτιτόλη (E 953), μαλτιτόλη (E 965), λακτιτόλη (E 966) και ξυλιτόλη (E 967). Οι  ισχυρές γλυκαντικές ουσίες χρησιμοποιούνται κυρίως ως επιτραπέζια γλυκαντικά, καθώς και σε ποτά και έχουν τόσο έντονη γλυκιά γεύση που χρειάζονται μόνο μια ελάχιστη ποσότητα. Οι γλυκαντικές ουσίες «όγκου» έχουν λιγότερες θερμίδες  ανά μονάδα βάρους σε σχέση με τη ζάχαρη, έχουν όμως τον ίδιο όγκο. Οι γλυκαντικές ουσίες «όγκου» χρησιμοποιούνται για παράδειγμα κατά την παρασκευή προϊόντων ζαχαροπλαστικής με χαμηλές θερμίδες.

Η κατανάλωσή τους δεν σημαίνει αυτόματη απώλεια βάρους

Για πολλούς οι γλυκαντικές ουσίες αποτελούν έναν τρόπο να απολαμβάνουν τη γλυκιά γεύση και ταυτόχρονα να «γλιτώνουν» θερμίδες. Το γεγονός όμως ότι οι γλυκαντικές ουσίες ουσιαστικά δεν περιέχουν θερμίδες δεν σημαίνει ότι η κατανάλωσή τους συνεπάγεται αυτόματα απώλεια βάρους. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι όταν χρησιμοποιούνται προϊόντα χωρίς ζάχαρη αντί προϊόντων που περιέχουν κανονική ζάχαρη, δεν υπάρχει σημαντική μείωση στη συνολική   πρόσληψη θερμίδων σε υγιείς ενήλικες 1. Αυτό υποδηλώνει ότι ενεργοποιείται η όρεξη και ισορροπεί τα πράγματα. Το να συμπεριλάβει κάποιος γλυκαντικές ουσίες στη δίαιτά του δεν θα τον οδηγήσει απαραίτητα σε απώλεια βάρους. Η απώλεια βάρους θα συμβεί μόνον όταν μειωθεί η συνολική πρόσληψη θερμίδων.

Δίαιτες μειωμένων θερμίδων

Ένας τρόπος μείωσης της κατανάλωσης των θερμίδων είναι η τήρηση ενός προγράμματος απώλειας βάρους με χαμηλό αριθμό θερμίδων. Κατά την καταμέτρηση θερμίδων, τα προϊόντα χωρίς ζάχαρη ή με λίγη ζάχαρη μπορούν να βοηθήσουν πολύ καθώς αυξάνουν την ποικιλία διαθέσιμων φαγητών για εκείνον που κάνει δίαιτα και άρα τον βοηθούν να τηρήσει τη δίαιτα.

Με γνώμονα την υγεία

Πολλοί καταναλώνουν προϊόντα χωρίς ζάχαρη όχι απαραίτητα με σκοπό την απώλεια βάρους, αλλά για λόγους υγείας ή για να ελέγχουν γενικά την πρόσληψη θερμίδων 2. Εάν κάποιος θέλει να διατηρήσει το βάρος του σε υγιές επίπεδο μπορεί να ανταλλάξει τις θερμίδες. Για παράδειγμα, καταναλώνοντας ένα αναψυκτικό που δεν περιέχει ζάχαρη, νιώθει ότι έχει «πίστωση/υπόλοιπο θερμίδων» ώστε να απολαύσει κάτι άλλο κατά τη διάρκεια της ημέρας 1. Οι εναλλακτικές δυνατότητες χωρίς ζάχαρη επιλέγονται επίσης από όσους επιθυμούν να μειώσουν τη ζάχαρη ή τους υδατάνθρακες στη διατροφή τους 2.

Περιθώριο ασφαλείας

Όλες οι γλυκαντικές ουσίες στα τρόφιμα και στα ποτά που πωλούνται στην ΕΕ έχουν υποβληθεί σε διεξοδικούς ελέγχους και έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 3. Η πσότητα κάθε γλυκαντικής ουσίας που  επιτρέπεται σε καθημερινή βάση για ολόκληρη τη ζωή εμπερικλείει ένα τεράστιο περιθώριο ασφαλείας. Όταν καταναλώνονται στις συνήθεις ποσότητες, τα τρόφιμαπου περιέχουν λίγες θερμίδες και γλυκαντικές ουσίες «όγκου» είναι απόλυτα ασφαλείς.

Αποκομίστε τα οφέλη

Λόγω της μεγάλης ζήτησης, υπάρχει σήμερα μεγάλος αριθμός εναλλακτικών τροφίμων και ποτών με λίγη ή χωρίς ζάχαρη 2. Οι καταναλωτές επιλέγουν τα προϊόντα αυτά για διάφορους λόγους, όπως η απώλεια ή η διατήρηση βάρους καθώς και ο έλεγχος της κατανάλωσης ζάχαρης ή υδατανθράκων. Είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη ότι τα προϊόντα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους μόνον ως μέρος μιας υποθερμιδικής δίαιτας, καθώς και ότι η επιτυχημένη διατήρηση βάρους απαιτεί μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή και τακτική σωματική άσκηση. Με λογική χρήση, τα προϊόντα χωρίς ή με λίγη ζάχαρη μπορούν να αποτελέσουν ένα ευχάριστο και χρήσιμο συμπλήρωμα μιας υγιεινής διατροφής.

Βιβλιογραφικές αναφορές

• Holt SHA, Sandona N & Brand-Miller JC (2000) The effects of sugar-free and sugar-rich beverages on feelings of fullness and subsequent food intake. International Journal of Food Sciences and Nutrition 51:59-71
• Lee S (1999) Consumer behaviour and attitudes towards low-calorie products in Europe. World Reviews in Nutrition and Dietetics 85:146-58
• Οδηγία 94/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1994 για τα γλυκαντικά που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στα τρόφιμα. Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L237, 10.9.94: 3-12

FOOD TODAY 06/2005