Αγγίξτε την, μυρίστε την, δοκιμάστε την και θα καταλάβετε γρήγορα γιατί η σοκολάτα αποκαλείτο η «τροφή των θεών».

Είναι δύσκολο να πιστέψετε ότι αυτό το εύγευστο παρασκεύασμα βουτύρου κακάο, ζάχαρης και γάλακτος που λειώνει στο στόμα και υποκινεί τόσες πολλές αισθήσεις μπορεί να είναι και καλό για εμάς. Εντούτοις, νεότερες έρευνες δείχνουν ότι, αντίθετα με την κοινή αντίληψη ότι όσα έχουν ωραία γεύση πρέπει να είναι «κακά» για εμάς, η σοκολάτα είναι ένα πραγματικό κοκτέιλ ενδεχομένως προστατευτικών ουσιών.

Ας εξετάσουμε τα πολλά αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στο κακάο, για τα οποία έχει αποδειχθεί ότι παίζουν θετικό ρόλο σε όλο το σώμα. Φαίνεται ότι συμβάλλουν στην προστασία της χοληστερόλης από την οξείδωση, μια διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε φράξιμο των αρτηριών και μειωμένη ροή του αίματος. Μια ομάδα πολυφαινολών (αντιοξειδωτικά), γνωστές ως κατεχίνες, που είναι κύριο συστατικό του τσαγιού, έχουν βρεθεί τόσο στην πικρή (μαύρη) όσο και στη σοκολάτα γάλακτος. Έχει προταθεί ότι παίζουν ρόλο στην παρεμπόδιση της καρδιαγγειακής νόσου, στη βελτίωση του ανοσοποιητικού συστήματος και, ενδεχομένως, στη μείωση του κινδύνου για ορισμένους τύπους καρκίνου. Μια έρευνα σε περισσότερους από 6000 άνδρες και γυναίκες αποκάλυψε ότι η σοκολάτα συνέβαλε κατά 20 % στη συνολική διαιτητική πρόσληψη κατεχινών. Έχει προκληθεί μεγάλη ανησυχία για τον κίνδυνο αύξησης των επιπέδων χοληστερόλης του αίματος από τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λίπη. Είναι πλέον σαφές ότι δεν είναι όλα τα κορεσμένα λίπη εξίσου επιβλαβή ∙ μερικά, μάλιστα, όπως το στεατικό οξύ (που είναι το ένα τρίτο του λίπους στη σοκολάτα) έχει πραγματικά ουδέτερη επίδραση στη χοληστερόλη αίματος.

Τα εκπληκτικά αποτελέσματα της σοκολάτας στη σύνθεση του αίματος δεν σταματούν στα λίπη και τη χοληστερόλη. Αν και συχνά θεωρείται ως τρόφιμο που αναπληρώνει γρήγορα το σάκχαρο στο σώμα, η σοκολάτα έχει στην πραγματικότητα ένα σχετικά χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Αυτό σημαίνει ότι, αφού καταναλωθεί, το σάκχαρο αίματος αυξάνει σταθερά, αλλά όχι τόσο γρήγορα όσο μετά από μερικά άλλα, γρήγορα απορροφούμενα αμυλούχα ή ζαχαρούχα τρόφιμα και ποτά.

Κατά συνέπεια, η μακροχρόνια πεποίθηση ότι η κατανάλωση ενός σνακ σοκολάτας σάς θέτει σε μια συνεχή κατάσταση αυξομειώσεων του σακχάρου αίματος δεν είναι βασισμένη σε γεγονότα και η σοκολάτα μπορεί να είναι μια απόλαυση, αν και περιστασιακά, ακόμα και για διαβητικούς.

Οι παρεξηγήσεις για τις επιπτώσεις της σοκολάτας δεν περιορίζονται μόνο στο σάκχαρο αίματος. Συχνά λέγεται ότι η σοκολάτα προκαλεί δερματικά προβλήματα και ακμή ∙ ωστόσο, η κλινική έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει ∙ ούτε υπάρχουν στοιχεία ότι η σοκολάτα προκαλεί ημικρανίες ή ότι είναι σημαντική αιτία οδοντικής φθοράς.

Στην πραγματικότητα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι τανίνες στο κακάο βοηθούν στην πρόληψη της τερηδόνας, πιθανώς μειώνοντας την ανάπτυξη της πλάκας. Επίσης, η πρωτεΐνη του γάλακτος στη σοκολάτα γάλακτος φαίνεται να προστατεύει από την τερηδόνα, ενώ το οξαλικό οξύ στη σοκολάτα μάλλον έχει παρόμοια επίδραση μειώνοντας την παραγωγή οξέων.

Υπάρχει ένα σημείο, ωστόσο, για το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι συμφωνούν: μόλις λάβετε ένα κομμάτι σοκολάτας είναι δύσκολο να σταματήσετε. Υπάρχουν θεωρίες ότι αυτή η επιθυμία οφείλεται σε φυσιολογικά ενεργές ουσίες που υπάρχουν στη σοκολάτα. Η φαινυλαιθυλαμίνη, παραδείγματος χάριν, θεωρείται ότι μιμείται την ορμόνη που απελευθερώνουμε όταν είμαστε ερωτευμένοι. Η ανανδαμίδη δεσμεύει τους ίδιους δέκτες του εγκεφάλου με την κάνναβη. Η σοκολάτα υποκινεί την απελευθέρωση των ενδορφινών, που είναι οι φυσικές οπιούχες ουσίες του σώματος. Παρ’ όλα αυτά, πρακτικά, καμία ουσία δεν φαίνεται να υπάρχει σε ποσότητες αρκετά μεγάλες ώστε να παραγάγει τέτοια αποτελέσματα.

Η επιθυμία μας να καταναλώσουμε αυτό το «παραδεισένιο» τρόφιμο μάλλον οφείλεται στο απλό γεγονός ότι υποκινεί τόσες πολλές από τις αισθήσεις μας και είναι μια οικονομικά προσιτή ευχαρίστηση. Όταν τρώγεται με μέτρο, η σοκολάτα μπορεί, όχι μόνο να παρέχει θρεπτικές ουσίες και ευχαρίστηση, αλλά να αποτελεί και μέρος μιας υγιεινής και θρεπτικής διατροφής.

Βιβλιογραφικές αναφορές

• Chocolate is very good for you. Arts. I. The Lancet, 7th August 1999.
• Stimulating thoughts: caffeine and food. Chan W. British Nutrition Foundation, Nutrition Bulletin 85, Volume 23, 226 - 233.
• Chocolate and Cocoa Health and Nutrition Edited by Ian Knight, Blackwell Science, 1999.

FOOD TODAY 04/2000