Οι ερευνητές κατάφεραν να τροποποιήσουν γενετικά το ρύζι, ώστε να βελτιώσουν την περιεκτικότητά του σε βιταμίνη Α και σίδηρο. Μόλις περάσουν τη διαδικασία έγκρισης, αυτές οι νέες ποικιλίες θα τεθούν ελεύθερα στη διάθεση των τοπικών καλλιεργητών ρυζιού για φύτευση.

Ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου το ρύζι είναι συχνά το μόνο βασικό τρόφιμο, η ανεπάρκεια σιδήρου και η ανεπάρκεια βιταμίνης Α συμβάλλουν στα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας και εξασθένισης των μητέρων και των παιδιών. Η αυξημένη διαθεσιμότητα αυτών των μικροθρεπτικών συστατικών στο ρύζι μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του εύρους των ασθενειών που σχετίζονται με την ανεπάρκειά τους.

Η εν λόγω έρευνα πραγματοποιήθηκε από μια ομάδα εργασίας με επικεφαλής τον Καθηγητή Ingo Potrykus στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ETH) στη Ζυρίχη, σε συνεργασία με μια ομάδα με επικεφαλή τον Δρ. Peter Beyer στο Πανεπιστήμιο του Freiburg στο Breisgau (Γερμανία). Τα νέα θρεπτικά οφέλη θα εφαρμοστούν σε πολλές άλλες τοπικές ποικιλίες ρυζιού στο Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Όρυζα (IRRI) στις Φιλιππίνες και θα τεθούν ελεύθερα στη διάθεση των τοπικών καλλιεργητών ρυζιού για φύτευση.

Οι συμβατικές ποικιλίες ρυζιού περιέχουν μια ουσία (φυτικό οξύ), η οποία μπορεί να εμποδίσει το ανθρώπινο πεπτικό σύστημα να απορροφήσει το σίδηρο. Επιπλέον, μόνο τα πράσινα μέρη του φυτού του ρυζιού (όχι ο κόκκος) περιέχουν την πρόδρομη ένωση της βιταμίνης Α (β-καροτένιο). Γι’ αυτόν τον λόγο, η αναιμία και η ανεπάρκεια βιταμίνης Α είναι τόσο διαδεδομένες στις περιοχές, όπου το ρύζι είναι το κύριο βασικό τρόφιμο. Τα μικρά παιδιά, που τρέφονται κυρίως με ρύζι, είναι ιδιαίτερα επιρρεπή σε αυτές τις ασθένειες που σχετίζονται με ανεπάρκειες.

Η σιδηροπενική αναιμία θεωρείται το πιο διαδεδομένο σύνδρομο ανεπάρκειας παγκοσμίως. Σύμφωνα με την UNICEF, περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ανθρώπων πάσχουν από ανεπάρκεια σιδήρου. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, το 40 με 50% των παιδιών κάτω των πέντε ετών και πάνω από το 50% των εγκύων γυναικών πάσχουν από ανεπάρκεια σιδήρου (1).

Περισσότερα από 100 εκατομμύριο παιδιά προσχολικής ηλικίας πάσχουν από ανεπάρκεια βιταμίνης Α, όπως και εκατομμύρια γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και είναι υπεύθυνη για την προστασία των κυττάρων των βλεννογόνων. Η ανεπάρκεια βιταμίνης Α αυξάνει τον κίνδυνο μολύνσεων, νυκταλωπίας και, σε βαριές περιπτώσεις, ολικής τύφλωσης. Περισσότερα από 1 εκατομμύριο παιδιά πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας της ανεπάρκειας της βιταμίνης Α (2).

Αυτά τα συμπτώματα ανεπάρκειας θα μπορούσαν μέχρι τώρα να θεραπευθούν μόνο μερικώς, με τη χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής ή με την κατανάλωση τροφίμων εμπλουτισμένων με βιταμίνες και ανόργανα άλατα.

Ένα γονίδιο ρυζιού τροποποιήθηκε και δύο νέα γονίδια, τα οποία προέρχονται από τα πράσινα φασόλια και έναν συγκεκριμένο μικροοργανισμό, εμφυτεύθηκαν στο φυτό του ρυζιού που χρησιμοποιείται στο ETH στη Ζυρίχη. Το αποτέλεσμα ήταν να διπλασιαστεί η περιεκτικότητα μερικών φυτών σε σίδηρο. Επιπλέον, το φυτικό οξύ μπορεί να αφαιρεθεί εντελώς από τους σπόρους του ρυζιού με το μαγείρεμα και έτσι βελτιώνεται η απορρόφηση του σιδήρου από το πεπτικό σύστημα. Αυτό δεν είναι δυνατό με το συμβατικό ρύζι.

Λόγω της εισαγωγής δύο άλλων γονιδίων, η πρόδρομος ένωση της βιταμίνης Α (β-καροτένιο) θα αποθηκεύεται τώρα στο αποφλοιωμένο ρύζι. Μερικές γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες περιέχουν επαρκή προβιταμίνη Α για να καλύψουν τις καθημερινές απαιτήσεις σε βιταμίνη Α με την κατανάλωση 300 g μαγειρεμένου ρυζιού.

1. http://www.unicef.org/sowc98/slight5.htm
2. http://www.unicef.org/sowc98/slight3.htm

FOOD TODAY 11/1999