
Οι καταναλωτές μπορεί να αναρωτιούνται, καθώς δαγκώνουν ένα κομμάτι φρέσκου φρούτου ή λαχανικού, ποια πρόσθετα «συστατικά» πιθανά να καταναλώνουν. Η πιο πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τα φυτοφάρμακα και τα τρόφιμα θα καθησυχάσει οποιεσδήποτε ανησυχίες εκείνων που εκτιμούν τις ευεργετικές ιδιότητες των υγιών, φρέσκων προϊόντων. Εν τω μεταξύ, οι φορείς χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναθεωρούν αυτήν την περίοδο τους αυστηρούς κανόνες για τη χρήση των φυτοφαρμάκων στην παραγωγή τροφίμων για να εξασφαλίσουν ότι εφαρμόζονται με απόλυτη συνέπεια.
Οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να φοβούνται τη χρήση των φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα που καταναλώνουν. Σύμφωνα με μια έκθεση σχετικά με τα προγράμματα ελέγχου που εκτελέστηκαν από τις χώρες της ΕΕ το 2001, τα περισσότερα από τα προϊόντα που καταναλώνουμε (φρούτα και λαχανικά, δημητριακά και τρόφιμα ζωικής και φυτικής προέλευσης), που έχουν υποστεί επεξεργασία με φυτοφάρμακα, δεν φέρουν υπολείμματα αυτών σε επίπεδα που να είναι επιβλαβή. Στην πραγματικότητα, το 96% των δειγμάτων, που εξετάστηκαν από εθνικές αρχές και από το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικής της ΕΕ, είτε δεν είχαν κανένα ανιχνεύσιμο υπόλειμμα, είτε περιείχαν τόσο μικρή ποσότητα ώστε να μην αποτελούν κίνδυνο.
Η νομοθεσία της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα, ή «προϊόντα προστασίας φυτών», ρυθμίζει αυστηρά ποια φυτοφάρμακα, εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, κλπ. μπορούν να χρησιμοποιηθούν και με ποιον τρόπο. Το 1991, η ΕΕ αποφάσισε ότι θα έλεγχε όλα τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη και είτε θα τα ενέκρινε για χρήση σε όλη την ΕΕ είτε θα απαιτούσε να αποσυρθούν από την αγορά, ανάλογα με την έκβαση της αξιολόγησης.
Υπάρχουν, επίσης, νόμοι της ΕΕ που περιορίζουν το ποσό ενός προϊόντος προστασίας φυτών που μπορεί να παραμείνει στα φρούτα και τα λαχανικά, τα δημητριακά και τα τρόφιμα ζωικής και φυτικής προέλευσης. Αυτοί οι νόμοι θέτουν τα αποκαλούμενα «μέγιστα όρια υπολειμμάτων», που καθιερώνονται από την αξιολόγηση των στοιχείων της ορθής γεωργικής πρακτικής (πραγματικές ή προτεινόμενες εξουσιοδοτημένες χρήσεις) και των στοιχείων από τις επιβεβλημένες δοκιμές υπολειμμάτων. Είναι, στην πραγματικότητα, πολύ αυστηρότερα από τα τοξικολογικά όρια που τίθενται από τους επιστήμονες. Ωστόσο, για να είναι βέβαιη η ΕΕ ότι τα ασφαλή νομικά επίπεδα είναι σεβαστά, εκτελεί προγράμματα ελέγχου και καταγραφής, όπως αυτό που αναφέρεται στην πρώτη παράγραφο.
Τώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να ενημερώσει μέρος της νομοθεσίας που αφορά τη χρήση των προϊόντων προστασίας φυτών στην ΕΕ. Από το 1991 έχει γίνει προφανές ότι η προθεσμία του 2003 για την αξιολόγηση όλων των ουσιών που χρησιμοποιούνται στα προϊόντα προστασίας φυτών δεν θα μπορούσε να τηρηθεί. Επομένως, η Επιτροπή προτείνει να επεκτείνει την προθεσμία έως το 2008 και να εισαγάγει σύντομες διαδικασίες για τις ουσίες εκείνες για τις ποίες η απόφαση να εγκριθούν ή να αποσυρθούν είναι σαφής. Δεδομένου ότι η νέα και ανεξάρτητη αρχή ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων, είναι πλέον σε λειτουργία, θα συμμετέχει στην αναθεώρηση των αξιολογήσεων και στις συστάσεις για δράση. Η Επιτροπή αξιολογεί επίσης τις «νέες» ουσίες που εισήλθαν στην αγορά αφού υιοθετήθηκαν οι κανόνες του 1991.
Μέχρι τώρα, οι εθνικές αρχές μπορούσαν να θέσουν ένα όριο υπολειμμάτων για τα προϊόντα που βρίσκονται στην αγορά στις χώρες τους, εάν δεν υπήρχε κανένα όριο της ΕΕ. Ωστόσο, οι εθνικές διαφορές έχουν προκαλέσει μικρές εμπορικές διαφωνίες στο παρελθόν, επειδή τα προϊόντα που κατασκευάζονταν σε μια χώρα της ΕΕ δεν μπορούσαν να πωληθούν σε άλλες χώρες με αυστηρότερους περιορισμούς. Αυτό αντιτίθεται στην ιδέα μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, όπου τα αγαθά και οι υπηρεσίες κινούνται ελεύθερα από μια χώρα προς άλλη.
Επομένως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ότι τα υπολείμματα προϊόντων που δεν ελέγχονται σε επίπεδο ΕΕ δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 0,01 χιλιοστόγραμμα ανά χιλιόγραμμο τροφίμου. Καθώς ολοκληρώνονται οι επιστημονικές αξιολογήσεις των προϊόντων, η ΕΕ θα θέσει όλα τα νομικά όρια σε ένα ενιαίο νομοθετικό κείμενο.
Επομένως, εφ' όσον τα προϊόντα που προστατεύουν τα φυτά από ασθένειες και ζωύφια χρησιμοποιούνται προσεκτικά και σύμφωνα με τον νόμο, οι καταναλωτές μπορούν να συνεχίσουν να απολαμβάνουν τα άφθονα θρεπτικά τρόφιμα που τους παρέχονται χωρίς ανεπιθύμητα επίπεδα χημικών ουσιών.
FOOD TODAY 11/2003