Τα συμπληρώματα διατροφής και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα καταναλώνονται όλο και περισσότερο, οδηγώντας σε αύξηση του αριθμού ραφιών στα καταστήματα υγιεινών τροφών, στα φαρμακεία και τις υπεραγορές. Αλλά τι ακριβώς είναι τα συμπληρώματα διατροφής και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα, και ποιος ο σκοπός τους;

Συμπληρώματα διατροφής

Καθώς ο τρόπος ζωής γίνεται ολοένα και πιο πυρετώδης και ο χρόνος για τον προγραμματισμό των γευμάτων χάνει θέσεις στον κατάλογο των προτεραιοτήτων των ανθρώπων, η απαίτηση και η χρήση των συμπληρωμάτων διατροφής αυξάνει. Τα συμπληρώματα διατροφής είναι συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών με διατροφική ή φυσιολογική επίδραση. Οι άνθρωποι τα λαμβάνουν για να συμπληρώσουν τις θρεπτικές ουσίες που παίρνουν από την κανονική τους δίαιτα. Τα συμπληρώματα είναι διαθέσιμα σε διάφορες μορφές, όπως χάπια, ταμπλέτες, κάψουλες ή υγρά σε μετρημένες δόσεις.

Τα συμπληρώματα διατροφής υπόκειντο, μέχρι σήμερα, σε διαφορετικούς νόμους στις διάφορες χώρες της ΕΕ. Εντούτοις, από τις 31 Ιουλίου 2003, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν έναν νόμο της ΕΕ, που απαριθμεί ποιες βιταμίνες και ανόργανα άλατα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να κατασκευάσουν τα συμπληρώματα, και με ποια μορφή. Ο εν λόγω νόμος εξουσιοδοτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιορίσει την ποσότητα βιταμινών και ανόργανων στοιχείων στα συμπληρώματα διατροφής και εναρμονίζει τους κανόνες για την σήμανση πάνω στην συσκευασία.

Τι θα έπρεπε να αναγράφεται στις ετικέτες;

Ένας από τους κύριους στόχους της νομοθεσίας της ΕΕ για τα συμπληρώματα διατροφής είναι να δημιουργηθεί μία ενιαία ευρωπαϊκή αγορά για αυτά τα προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι οι κατασκευαστές θα «παίζουν ως ίσος προς ίσον» και ότι οι καταναλωτές θα βεβαιώνονται ότι αγοράζουν συγκρίσιμα προϊόντα οπουδήποτε στην Ευρώπη. Συγκρίσιμα προϊόντα σημαίνει επίσης παρεμφερείς ετικέτες. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί από όλους τους κατασκευαστές να δηλώνουν στις ετικέτες ότι ένα προϊόν είναι «συμπλήρωμα διατροφής», να αναφέρουν ποιες κατηγορίες θρεπτικών ουσιών περιέχει (π.χ. βιταμίνες, ανόργανα άλατα), τη συνιστώμενη καθημερινή δόση και μια προειδοποίηση να μην ξεπεραστεί αυτή η δόση. Οι συσκευασίες δεν πρέπει να δηλώνουν ότι τα συμπληρώματα διατροφής θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αντικαταστήσουν μια υγιεινή, ισορροπημένη δίαιτα, ούτε να υποστηρίζουν ότι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ή να θεραπεύσουν οποιαδήποτε ασθένεια. Οι ετικέτες πρέπει να καθιστούν σαφές ότι αυτά τα προϊόντα πρέπει να κρατούνται μακριά από μικρά παιδιά.

Ενώ η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να είναι ένας πρακτικός τρόπος για να αυξηθεί η πρόσληψη των θρεπτικών ουσιών που λείπουν από τη δίαιτα ενός ανθρώπου (βλέπε επίσης το άρθρο σχετικά με τη μελέτη SUVIMAX), δεν είναι η μόνη πηγή πρόσθετων βιταμινών και ανόργανων στοιχείων. Μια άλλη αναπτυσσόμενη αγορά είναι αυτή των εμπλουτισμένων τροφίμων.

Εμπλουτισμένα τρόφιμα

Τα εμπλουτισμένα τρόφιμα είναι τρόφιμα στα οποία έχουν προστεθεί επιπλέον θρεπτικά συστατικά. Μπορεί να υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτό, όπως για παράδειγμα να αντικατασταθούν τα θρεπτικά συστατικά που χάνονται κατά τη διάρκεια της παρασκευής, της επεξεργασίας και της αποθήκευσης, να δοθεί στα υποκατάστατα τρόφιμα παρόμοια θρεπτική αξία με τα άλλα τρόφιμα (π.χ. προσθέτοντας τις βιταμίνες του βουτύρου στη μαργαρίνη), ή να εμπλουτιστούν τα τρόφιμα που μπορεί να περιέχουν ή όχι ορισμένα θρεπτικά συστατικά.

Όπως συμβαίνει για τα συμπληρώματα, με τον ίδιο τρόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσει νομοθεσία για να εναρμονίσει τις απαιτήσεις για τα εμπλουτισμένα τρόφιμα. Εκτός από το να απαριθμεί ποιες βιταμίνες και ανόργανα άλατα μπορούν να προστεθούν στα τρόφιμα, η νομοθεσία αναμένεται να ρυθμίσει και τα τρόφιμα στα οποία οι βιταμίνες και τα ανόργανα άλατα μπορούν να προστεθούν. Δεδομένου ότι οι καταναλωτές μπορούν να θεωρήσουν τα τρόφιμα που φέρουν έναν ισχυρισμό ως «καλά» τρόφιμα, ο νομοθέτης θεωρεί απαραίτητο να περιοριστεί η χρήση των ισχυρισμών σε μερικά τρόφιμα βάσει του θρεπτικού προφίλ τους.

Τρόφιμα εναντίον φαρμάκων

Η νομοθεσία της ΕΕ ορίζει τα φαρμακευτικά προϊόντα ως ουσίες για τη θεραπεία ή την πρόληψη των ασθενειών στον άνθρωπο. Τα φάρμακα υπόκεινται σε αυστηρές ρυθμίσεις και είναι συχνά διαθέσιμα μόνο εάν συνταγογραφούνται από γιατρό. Εντούτοις, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα και τα συμπληρώματα δεν επιτρέπεται να υποστηρίζουν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν ή να θεραπεύσουν ανθρώπινες ασθένειες.

Μια πρόσθετη πηγή βιταμινών και ανόργανων αλάτων

Τα συμπληρώματα διατροφής και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα είναι ένας τρόπος να διορθωθεί η μη βέλτιστη πρόσληψη ορισμένων θρεπτικών συστατικών από τη δίαιτα, η οποία μπορεί να έχει προκύψει λόγω διαφόρων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων διαιτητικών, κοινωνικών, πολιτισμικών και αισθητικών. Από τη σκοπιά του David Byrne, του Επιτρόπου της ΕΕ για την υγεία και την προστασία των καταναλωτών, «πρέπει να είμαστε σαφείς ότι μια δίαιτα που χαρακτηρίζεται από ποικιλία τροφίμων, παραμένει η καλύτερη λύση για υγιή ανάπτυξη και ζωή. Τα συμπληρώματα διατροφής χρησιμεύουν κυρίως για να αντισταθμίσουν την ανεπαρκή πρόσληψη ουσιαστικών θρεπτικών συστατικών από ορισμένους ανθρώπους ή πληθυσμιακές ομάδες, ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, για να αυξήσουν την πρόσληψη τέτοιων θρεπτικών συστατικών. Οι ετικέτες σε αυτά τα προϊόντα πρέπει να δίνουν στους καταναλωτές επαρκείς και σαφείς πληροφορίες για το πώς να τα χρησιμοποιούν και πως όχι.

FOOD TODAY 01/2004