Στο τελευταίο από μια σειρά αποσπασμάτων από τον οδηγό του EUFIC για την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων, «Από το Αγρόκτημα στο Πιρούνι», καθορίζουμε μερικά από τα απλά αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέτρα που μπορούν να λάβουν οι καταναλωτές για να αποτρέψουν τις τροφογενείς ασθένειες. Ακόμη και με τις προσπάθειες όλων των συμμετεχόντων κατά μήκος της τροφικής αλυσίδας, από τους αγρότες μέχρι τους παραγωγούς και τους λιανοπωλητές, να εγγυηθούν την ασφάλεια των τροφίμων, ο ρόλος του καταναλωτή είναι πολύ σημαντικός.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) έχει επιβεβαιώσει ότι οι ασθένειες που προέρχονται από τα βακτήρια είναι η μέγιστη απειλή για την ασφάλεια των τροφίμων. Έρευνες της κοινής γνώμης δείχνουν ότι οι καταναλωτές ενημερώνονται όλο και περισσότερο για τον κίνδυνο μικροβιακής μόλυνσης. Όπως αναφέρει ο WHO, «τα ξεσπάσματα τροφογενών ασθενειών μπορούν να μειωθούν, εάν και οι επαγγελματίες και οι οικιακοί χειριστές των τροφίμων καταλάβουν τη σημασία των σωστών πρακτικών υγιεινής στα τρόφιμα. Η υγειονομική αγωγή είναι ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα μείωσης του προβλήματος».

Ορθές υγιεινές πρακτικές - τα βασικά:

• Τα χέρια, τα πιάτα και οι πετσέτες κουζίνας πρέπει να πλένονται συχνά και οι επιφάνειες της κουζίνας πρέπει να κρατιούνται καθαρές για να αποτραπεί η διασταυρούμενη μόλυνση. Προφανώς, τα έντομα, τα τρωκτικά και άλλα παράσιτα πρέπει να κρατιούνται μακριά από τα τρόφιμα, όπως επίσης και τα κατοικίδια ζώα, τα οποία είναι μια λιγότερο γνωστή αλλά συχνή πηγή μόλυνσης των τροφίμων στο σπίτι. Για να αποτραπεί η μόλυνση από τα ωμά τρόφιμα, τα μαγειρεμένα τρόφιμα πρέπει να φυλάσσονται χωριστά από τα ωμά, ενώ οι επιφάνειες και τα εργαλεία προετοιμασίας πρέπει να πλένονται μεταξύ των χρήσεων σε διαφορετικά τρόφιμα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί κατά την προετοιμασία κρέατος και πουλερικών για να αποτραπεί η διάδοση Salmonella, E-Coli, κ.λπ.. Οι επιφάνειες και οι χώροι αποθήκευσης πρέπει να διατηρούνται στεγνά, ώστε τα μικρόβια να μην έχουν το υγρό περιβάλλον που χρειάζονται για να αναπαραχθούν.
• Ένα άλλο βασικό βήμα για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των τροφίμων είναι η διατήρηση της σωστής θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης και του μαγειρέματος. Τα κατεψυγμένα τρόφιμα και αυτά που διατηρούνται στο ψυγείο πρέπει να επιλέγονται στο τέλος των αγορών και να τοποθετούνται στην κατάψυξη ή στο ψυγείο το συντομότερο δυνατόν. Οι καταναλωτές δεν πρέπει να ξεχνούν ότι τα ψυγεία και οι καταψύκτες πρέπει να διατηρούνται σε σωστές θερμοκρασίες για να αποθηκεύονται ασφαλώς τα τρόφιμα σε αυτά: + 5^oC για τα ψυγεία και - 18^oC για τις καταψύξεις.
• Δεδομένου ότι τα μικρόβια χρειάζονται χρόνο για να πολλαπλασιάσουν και να φθάσουν σε επικίνδυνα επίπεδα, οι καταναλωτές πρέπει να παρατηρούν τις ημερομηνίες «ανάλωσης κατά προτίμηση πριν» και «λήξης». Προϊόντα στα καταστήματα που έχουν περάσει αυτές τις ημερομηνίες πρέπει να αναφέρονται στον διευθυντή του καταστήματος. Εάν τα συσκευασμένα τρόφιμα έχουν περάσει την ημερομηνία «ανάλωσης κατά προτίμηση πριν», πρέπει να επιστραφούν στο κατάστημα.
• Οι καταναλωτές πρέπει να προσέχουν κατά την προετοιμασία των τροφίμων, προκειμένου να αποτραπεί ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων. Πρέπει να ακολουθούνται αυστηρά οι οδηγίες για το πόσο χρόνο και σε ποια θερμοκρασία πρέπει να μαγειρευτούν τα τρόφιμα, ενώ τα περισσεύματα φαγητών πρέπει να θερμαίνονται μέχρι να είναι καυτά.
• Οι καταναλωτές μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων σε δημόσια μέρη όπως και στο σπίτι. Εάν τα τρόφιμα σε ένα εστιατόριο ή άλλο δημόσιο μέρος μυρίζουν περίεργα ή έχουν περίεργη όψη ή γεύση, τότε θα πρέπει να επιστραφούν. Εάν παρατηρούν προβλήματα ασφάλειας σε τρόφιμα, πρέπει να τα αναφέρουν στους λιανοπωλητές ή τους προμηθευτές, οι οποίοι μπορούν να λάβουν τα μέτρα για να αποτρέψουν παρόμοιο γεγονός στο μέλλον.
• Επιπλέον, πρόσθετη προσοχή πρέπει να δίνεται για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των τροφίμων για ανθρώπους των οποίων η φυσική άμυνα στα μικρόβια είναι ασθενέστερη από τον μέσο όρο, όπως οι έγκυες, τα μικρά παιδιά ή οι ηλικιωμένοι.

FOOD TODAY 06/1998