Στο τεύχος 15 του Food Today εξετάσαμε μερικά από τα πιθανά οφέλη υγείας των φυτοπροστατευτικών ουσιών και των φυτικών θρεπτικών συστατικών που υπάρχουν στα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά και τα ποτά. Οι περισσότερες από αυτές τις ουσίες είναι σε θέση να προστατεύσουν τα φυτά από τις δοκιμασίες και τις πιέσεις του περιβάλλοντός τους. Τώρα η έρευνα δείχνει ότι μπορούμε και εμείς να έχουμε αυτά τα οφέλη, όταν συμπεριλαμβάνουμε αυτά τα τρόφιμα στη διατροφή μας.

Το τσάι είναι πιθανώς μία από τις πιο απρόβλεπτες πηγές χρήσιμων φυτικών θρεπτικών συστατικών. Μετά το νερό, το τσάι είναι το ευρύτατα καταναλισκόμενο ποτό στον κόσμο. Το πράσινο τσάι φτιάχνεται από τα φρέσκα φύλλα του φυτού του τσαγιού, που βράζονται στον ατμό, διπλώνονται και ξηραίνονται σε υψηλές θερμοκρασίες. Το μαύρο τσάι φτιάχνεται μαραίνοντας πρώτα τα φύλλα και στη συνέχεια διπλώνοντάς τα και ξεραίνοντάς τα.

Η οικειότητα με ένα φλιτζάνι τσάι καθιστά δύσκολο το να φανταστούμε ότι σε κάθε γουλιά τσαγιού κρύβονται ουσίες ικανές να ενισχύσουν την άμυνα του οργανισμού μας να παλέψει χρόνιες παθήσεις, όπως οι καρδιακές παθήσεις ή ο καρκίνος.

Τα φυτικά θρεπτικά συστατικά στο τσάι, που πυροδοτούν τον ενθουσιασμό των ερευνητών, ονομάζονται φλαβονοειδή. Χιλιάδες φλαβονοειδή υπάρχουν στο φυτικό βασίλειο και πολλά έχουν αντιοξειδωτικές λειτουργίες. Αυτό σημαίνει ότι είναι σε θέση να καθαρίζουν και να απενεργοποιούν τις ενδεχομένως επιβλαβείς ελεύθερες ρίζες, οι οποίες, εάν μείνουν ελεύθερες στο σώμα, μπορούν να προκαλέσουν χρόνια προβλήματα υγείας, όπως καρδιαγγειακές ασθένειες, καρκίνο, καταρράκτη, φλεγμονή, αρθρίτιδα, ακόμη και Alzheimer. Για παράδειγμα, στοιχεία από μια μελέτη στην Ολλανδία (1) έδειξαν ότι οι άνθρωποι με υψηλότερη πρόσληψη φλαβονοειδών έχουν μειωμένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων έναντι εκείνων που καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες.

Μόνο ένα φλιτζάνι τσάι παρέχει γύρω στα 200mg φλαβονοειδών, πολλά από τα οποία απελευθερώνονται στο ποτό μέσα στο πρώτο λεπτό μετά την παρασκευή του. Εντούτοις, πιο γρήγορη παρασκευή του τσαγιού οδηγεί σε χαμηλότερα επίπεδα φλαβονοειδών. Η κατανάλωση τριών φλιτζανιών ημερησίως για 2 εβδομάδες αυξάνει τη συγκέντρωση φλαβονοειδών στο αίμα κατά 25% και, ευτυχώς, οι αντιοξειδωτικές ιδιότητές του δεν επηρεάζονται από την προσθήκη γάλακτος (2).

Το τσάι πίνεται καθημερινά σε όλο τον κόσμο για αιώνες. Κινέζοι βοτανολόγοι έχουν γνωστοποιήσει από καιρό τις θεραπευτικές ιδιότητες του τσαγιού, συστήνοντάς το για μια ευρεία ποικιλία παθήσεων, που κυμαίνονται από τον καθαρισμό της φωνής έως τη βοήθεια της πέψης και την ανακούφιση από οίδημα. Σήμερα, τα οφέλη για την υγεία φαίνεται να λαμβάνουν έγκριση από τους επιστήμονες στη Δύση.

Τι υπάρχει σε ένα φλιτζάνι τσάι;

Ουσία	Σημαντικά σημεία
Κατεχίνες	Περισσότερο από το μισό περιεχόμενο σε κατεχίνες είναι η επιγαλλοκατεχίνη, επίσης γνωστή ως EGCG. Είναι 20 φορές πιο ισχυρή ως αντιοξειδωτικό από τη βιταμίνη C.
Θεαρουμπιγίνες	Ένα σύνθετο φλαβονοειδές, το οποίο αναπτύσσεται όταν ζυμώνονται τα φύλλα του τσαγιού και γίνονται μαύρα.
Θεαφλαβίνες	Επίσης παραγόμενες κατά τη ζύμωση των φύλλων.
Καφεΐνη	Ήπιο διεγερτικό που βρίσκεται στο τσάι ∙ ένα φλιτζάνι 200ml περιέχει κατά μέσο όρο 40mg καφεΐνης σε σύγκριση με τα 64mg στο στιγμιαίο καφέ και τα 150mg στον επεξεργασμένο καφέ.
Ταννίνη	Ένας τύπος φλαβονοειδούς, το οποίο πέρα από τις αντιοξειδωτικές του ιδιότητες, προσθέτει άρωμα, δριμύτητα και πικρίλα στο τσάι.

Βιβλιογραφικές αναφορές

• Hertog, M.G.L, Kromhout, D., Aravanis, C. et al. (1995) Flavonoid intake and long-term risk of coronary heart disease and cancer in Seven Countries Study. Arch Intern Med 155: 381 - 386
• Van het Hof, H.H., Kivits, G.A.A., Westrate, J.A. and Tijburg, L.B.M. (1988) Bioavailability of catechins from tea: the effect of milk. Eur J Clin Nutr 52:356 - 359

FOOD TODAY 09/1999