Κάθε εβδομάδα εμφανίζονται νέες δίαιτες «της μόδας» και διατροφικά γιατροσόφια στις σελίδες των γυναικείων περιοδικών. Στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε ότι τα «κομμάτια γκρέιπφρουτ» ή το «ζυμωμένο γάλα του γιάκ» δεν είναι η απάντηση στο πρόβλημά μας για τα παραπανίσια κιλά, αλλά παρ’ όλα αυτά ακόμα ελπίζουμε ότι θα βοηθήσουν γι’ αυτό και τα δοκιμάζουμε. Οπότε, γιατί δεν τα απορρίπτουμε;

Η απάντηση είναι ότι η προσπάθεια να μειώσουμε το βάρος, και ακόμη περισσότερο να κρατήσουμε το βάρος σε χαμηλά επίπεδα όταν επιτύχουμε κάτι που πλησιάζει τον στόχο μας, είναι μία από τις δυσκολότερες διαδικασίες προαγωγής της υγείας. Είναι εύκολο για τον οικογενειακό γιατρό να πει «Χάστε 30 κιλά και ελάτε μετά να με δείτε πάλι» και να μας δώσει μία  δίαιτα για να βοηθήσει. Το να επιτύχουμε αυτό το στόχο στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά δύσκολο. Διαφορετικά, η τρέχουσα πρώτη παγκόσμια επιδημία υπερβάλλοντος βάρους και οι σχετικές με αυτήν ασθένειες θα είχαν ήδη καταπολεμηθεί. Όχι μόνο δεν καταπολεμάται η επιδημία παχυσαρκίας, αλλά το ποσοστό του πληθυσμού που έχει υπερβάλλον βάρος αυξάνει συνεχώς. Ακόμα σημαντικότερο είναι ότι  μειώνεται σταθερά η ηλικία στην οποία αρχίζει το πρόβλημα. Υπάρχει πλέον μια σαφής πιθανότητα ότι αυτός ο αιώνας θα είναι ο πρώτος στον οποίο η υπολογιζόμενη διάρκεια ζωής των παιδιών θα είναι μικρότερη από αυτή των γονέων τους.

Μην κοροϊδεύετε αυτούς που είναι υπέρβαροι. Μη μιλάτε με κοροϊδευτικό τρόπο, λέγοντας ότι τα παραπανίσια κιλά οφείλονται σε λαιμαργία ή τεμπελιά. Δείξτε συμπάθεια για τους υπέρβαρους και προσπαθήστε να τους βοηθήσετε. Προπάντων, αναγνωρίστε ότι η μείωση του βάρους είναι τόσο δύσκολη που, εκείνοι που πρέπει να προσπαθήσουν να την επιτύχουν, θα εμπιστευθούν οποιοδήποτε μαγικό χάπι ή φίλτρο τους υπόσχεται ότι θα κάνει τον στόχο τους ευκολότερο. Κομπογιαννίτες και τσαρλατάνοι που προσπαθούν να πωλήσουν το εμπόρευμά τους που δήθεν αδυνατίζει, πρέπει να καταλάβουν ότι το «γρήγορο χρήμα», που κερδίζουν από εκείνους που ψάχνουν αληθινή βοήθεια, δεν είναι μόνο αγενές, είναι μια απάτη, όπως ακριβώς το να πλαστογραφείς μια υπογραφή σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.

Τα ρυθμιστικά όργανα και οι ελεγκτές του διαφημιστικού κώδικα σε όλη την Ευρώπη προσπαθούν να προστατεύσουν τους ευάλωτους καταναλωτές από το να πέσουν θύματα της απάτης του αδυνατίσματος. Βρίσκουν εμπόδια λόγω της δυσκολίας να ελέγξουν τη διασυνοριακή προώθηση μέσω ταχυδρομείου, ιδιαίτερα εκείνη που προέρχεται εκτός των συνόρων της ΕΕ, ταχυδρομικώς, μέσω διαδικτύου και χέρι με χέρι. Οι ευάλωτοι καταναλωτές είναι πάρα πολύ πρόθυμοι συνεργοί σε αυτές τις απάτες ελπίζοντας ότι θα βρουν τη μαγική θεραπεία μπροστά τους. Τα αναπόφευκτα αποτελέσματα είναι η απογοήτευση και η απώλεια χρημάτων και όχι βάρους.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να μειωθεί το βάρος; Η αρχική ιδέα είναι εύκολη. Εάν καταναλώνουμε τρόφιμα που παρέχουν την ίδια ποσότητα ενέργειας με αυτή που δαπανάμε, διατηρούμε ένα σταθερό βάρος ˙ εάν καταναλώνουμε λιγότερη ενέργεια από αυτήν που χρησιμοποιούμε, χάνουμε βάρος ˙ εάν καταναλώνουμε περισσότερη ενέργεια από αυτήν που δαπανάμε, η αύξηση του βάρους είναι αναπόφευκτη. Το ξέρουμε αυτό, αλλά πολύ λίγοι από εμάς μπορούν να επιτύχουν τη σωστή ισορροπία. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Το πρόβλημα είναι ότι πολεμάμε εναντίον 100 εκατομμυρίων χρόνων κληρονομικότητας. Για το 99,9% αυτής της περιόδου, το ζωικό βασίλειο υπήρξε θύμα έλλειψης τροφίμων και πείνας. Όχι μόνο έπρεπε να εργαστούμε σκληρά, προκειμένου να συλλέξουμε αρκετά τρόφιμα, αλλά εκείνοι που δημιούργησαν σωματικές αποθήκες ενέργειας υπό μορφή λίπους, επέζησαν καλύτερα και η γενετική σύστασή τους προτιμήθηκε από τη φύση. Έχουμε αναπτύξει διάφορους έμφυτους μηχανισμούς που μας ενθαρρύνουν να φάμε, αλλά, ώς τώρα, δεν ξέρουμε κανέναν έμφυτο μηχανισμό, ο οποίος μας αποτρέπει από την υπερκατανάλωση τροφής.

Άρα, δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να βοηθήσει; Υπάρχει, και αυτό θα αποτελέσει το αντικείμενο ενός μελλοντικού άρθρου. Το μήνυμα του παρόντος άρθρου είναι ότι δεν υπάρχει εύκολος τρόπος, μαγική σφαίρα, μαγική δίαιτα ή μαγικό φάρμακο για τη διαχείριση του βάρους ∙ Απαιτείται δέσμευση και σκληρή δουλειά - υπό όλες τις έννοιες.

FOOD TODAY 04/2003