Η ετικέτα των τροφίμων είναι ένα σημαντικό «όχημα», μέσω του οποίου οι κατασκευαστές τροφίμων μπορούν να μεταβιβάσουν τις σημαντικές πληροφορίες για τη θρεπτική αξία και τη σύνθεση του προϊόντος τους. Ενδεχομένως, αυτό αντιπροσωπεύει ένα πολύτιμο εργαλείο, το οποίο βοηθάει τους καταναλωτές να λάβουν ενημερωμένες αποφάσεις για τη διατροφή και τον τρόπο ζωής τους. Εντούτοις, φαίνεται ότι οι ετικέτες διατροφής δεν είναι πάντα αποτελεσματικές στο να καθιστούν αντιληπτά τα μηνύματα τους προς στους καταναλωτές.

Το 2004, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληροφόρησης για τα Τρόφιμα (EUFIC) διερεύνησε τις προσδοκίες των καταναλωτών για τις ετικέτες των τροφίμων. Αυτή η έρευνα αποκάλυψε ότι οι περισσότεροι καταναλωτές δεν βρίσκουν τις ετικέτες φιλικές προς τον χρήστη και, συνεπώς, τείνουν να τις αγνοούν. Σε μια θετικότερη πλευρά, ωστόσο, οι αρχές της υγιεινής διατροφής γίνονται γενικά καλά κατανοητές. Επιπλέον, υπάρχει μια σχετικά καθιερωμένη αντίληψη της ενέργειας και των θερμίδων, αν και λίγοι καταναλωτές ξέρουν πραγματικά πώς να την εφαρμόσουν.

Στη συνέχεια της έρευνας, το EUFIC αποφάσισε να ερευνήσει εάν μια εναλλακτική προσέγγιση στην επικοινωνία, που εστιάζεται στην ενέργεια, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τις διατροφικές επισημάνσεις. Θα μπορούσε το γεγονός αυτό να δώσει ένα κίνητρο στους καταναλωτές να μάθουν περισσότερα για τη διατροφή και να εφαρμόσουν τις αρχές της μέτρησης στη διατροφή στην καθημερινότητά τους;

Έλεγχος σε τροποποιήσεις των ετικετών

Ζητήθηκαν οι αντιδράσεις ομάδων καταναλωτών σχετικά με μια σειρά τροποποιημένων ετικετών σε ένα σύνολο προϊόντων από γνωστές φίρμες, σε τέσσερεις ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ολλανδία).

Οι τροποποιήσεις στις μπροστινές πλευρές των συσκευασιών (Front Of Pack) πήραν τη μορφή «σημαιών πληροφόρησης» σχετικά με το ενεργειακό περιεχόμενο του προϊόντος με διαφορετικούς, όλο και πιο σύνθετους, τρόπους.

Οι ετικέτες διατροφής στο πίσω μέρος (Back Of Pack) ανέγραφαν, εκτός από τις διατροφικές πληροφορίες που παρέχονται κανονικά, μια επανάληψη της θερμιδικής σημαίας της μπροστινής πλευράς και λεπτομέρειες μιας ιστοσελίδας που θα μπορούσαν να επισκεφθούν οι καταναλωτές για συμπληρωματικές διατροφικές πληροφορίες.

Σημαίες στη μπροστινή πλευρά των συσκευασιών

Οι συμμετέχοντες εξέλαβαν τις ενεργειακές πληροφορίες στο μπροστινό μέρος των πακέτων ως μια αληθινή καινοτομία, την οποία θα επιθυμούσαν να δουν σε όλες τις συσκευασίες. Οι καταναλωτές εξέλαβαν την καινοτομία ως τρόπο να λύσουν το ζήτημα του χρονικού περιορισμού όταν ψωνίζουν, έχοντας με αυτόν τον τρόπο μια γρήγορη επισκόπηση της θρεπτικής ποιότητας του προϊόντος. Θα τους ήταν πολύ χρήσιμο εργαλείο στην αξιολόγηση προϊόντων που δεν γνωρίζουν.

Δώστε ένα απλό μήνυμα

Οι δημοφιλέστερες σημαίες στη μπροστινή πλευρά ήταν οι απλές που ανέγραφαν το ενεργειακό περιεχόμενο του προϊόντος ανά μερίδα, ιδανικά, ή ανά 100g. Η αναγραφή του θερμιδικού περιεχομένου ανά 100g επέτρεψε την ευκολότερη σύγκριση μεταξύ προϊόντων, ενώ οι θερμίδες ανά μερίδα κατέστησαν ευκολότερο τον υπολογισμό της πραγματικής πρόσληψης, υπό την προϋπόθεση ότι καθοριζόταν καλά το μέγεθος μιας μερίδας.

Οι αναφορές στις καθημερινές ενεργειακές ανάγκες είχαν επίσης αποδοχή, αλλά οι περίπλοκες γραφικές παραστάσεις και τα ποσοστά δεν ήταν γενικά ευάρεστα. Αν και μερικοί ερωτηθέντες βρήκαν ενδιαφέρουσες τις διατροφικές σημαίες που έδιναν τις αντιστοιχίες μιας μερίδας με κάποια σωματική  δραστηριότητα, οι περισσότεροι τις μίσησαν, καθώς μείωναν την ευχαρίστηση της κατανάλωσης. Αυτό το είδος πληροφοριών θα ήταν πιθανόν πιο αποδεκτό να αναγράφεται στην πίσω πλευρά των ετικετών.

Είναι σωστό να επικεντρωνόμαστε στην ενέργεια;

Η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτηθέντων συμφώνησε ότι οι ενεργειακές πληροφορίες ήταν το σωστό σημείο εστίασης και έγιναν κατανοητές από τους περισσότερους ανθρώπους ως συνδεδεμένες με τον έλεγχο βάρους. Εντούτοις, μερικοί καταναλωτές, ιδιαίτερα εκείνοι στις ομάδες μεγαλύτερης ηλικίας, θεώρησαν ότι οι πληροφορίες για την περιεκτικότητα σε αλάτι και λίπος ήταν επίσης σημαντικές.

Κίνητρο για μάθηση και αλλαγή των διαιτητικών συνηθειών

Οι συμμετέχοντες στις ομάδες της έρευνας γνώριζαν ήδη πολύ καλά την έννοια της υγιεινής διατροφής και των ζητημάτων του τρόπου ζωής, αφού βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση για αυτά τα θέματα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τις κυβερνήσεις. Οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτηκαν ότι οι σημαίες πληροφοριών στο μπροστινό μέρος των συσκευασιών θα τους βοηθούσαν να σκεφτούν περισσότερο για τις διαιτητικές τους συνήθειες. Για τα άτομα με πρόσβαση στο διαδίκτυο, η ιστοσελίδα θεωρήθηκε ενδιαφέρουσα προσθήκη, που θα άνοιγε τον δρόμο για βοήθεια και ουδέτερες συμβουλές σχετικά με τις θερμίδες και άλλους διατροφικούς παράγοντες.

Περιθώριο για βελτίωση

Αν και οι καταναλωτές διαπίστωσαν ότι το δυσανάγνωστο, οι ανακολουθίες και η ορολογία στις ετικέτες που προκαλεί σύγχυση παρέμενε ακόμη ένα ζήτημα, όλοι συμφώνησαν ότι οι προτεινόμενες πρωτοβουλίες ήταν ένα θετικό βήμα. Γενικά, οι αντιδράσεις στις πρωτοβουλίες ήταν εντυπωσιακά σύμφωνες μεταξύ των χωρών και του κοινού.

FOOD TODAY 06/2006