Zmiany klimatyczne na terenie Żyznego Półksiężyca około 10 000 lat temu sprzyjały rozprzestrzenianiu się dzikich zbóż, z których jedno jest przodkiem współczesnej pszenicy. Od tamtej pory zaszło wiele zmian genetycznych, zarówno przypadkowych jak i celowych, które spowodowały powstanie zupełnie nowej rośliny. 

Pszenica była początkowo dziką rośliną nazywaną pszenicą samopszą. Około 10 000 lat temu była podstawą wyżywienia ludzi mieszkających na Bliskim Wschodzie, w Mezopotamii oraz dolinach rzek Tygrys i Eufrat, obszarze nazywanym Żyznym Półksiężycem. Plony, które uzyskiwali, pozwoliły im zakładać osady i wsie oraz dały początek współczesnemu rolnictwu. Obecnie wiele produktów jest uzyskiwanych z różnych odmian pszenicy, stopniowo modyfikowanej w ciągu wieków.

Gdy dzika pszenica dojrzeje, nasiona odpadają z kłosów na ziemię, powodując straty w żniwach. Część ziaren pozostaje zamknięta w łusce. Otrzymanie nowoczesnej pszenicy, w której ziarna są odkryte i przylegają ściśle do łodygi, nastąpiło dzięki przypadkowemu krzyżowaniu pszenicy samopszej i innych dzikich traw, rosnących na terenach Żyznego Półksiężyca. Każde krzyżowanie skutkowało powstaniem innego połączenia chromosomów (informacji genetycznej) i nowej cechy w następnym pokoleniu. W dwóch takich krzyżowaniach, pszenica samopsza (chromosomy AA) połączyła się z  dwoma innymi dzikimi trawami (BB i DD), dając początek pszenicy chlebowej (AABBDD).

Mieszkańcy Żyznego Półksiężyca zbierając plony pszenicy preferowali ziarno, które ściśle przylegało do łodygi niż luźne i zamknięte w łuskach. Cecha ta została przekazana następnym pokoleniom. Kiedy ludzie zaczęli samodzielnie siać, uzyskiwali plony, zawierające coraz więcej kłosów z pożądanymi cechami. W ten sposób pszenica ulegała stopniowym zmianom i obecnie wszystkie uprawiane gatunki pszenicy mają kłosy z odkrytymi, ściśle przylegającymi do łodygi ziarnami. Genetycznych przodków dzisiejszej pszenicy wciąż można znaleźć na Żyznym Półksiężycu, co umożliwia wykorzystywanie ich do eksperymentów hodowlanych. Z tego powodu tereny te czasami są nazywane Centrum Genetycznym Pszenicy. 

Dalsze sukcesy w uprawie pszenicy zostały osiągnięte przez  zamierzone krzyżowanie lub crossing-over i dalszą selekcję uzyskanych wyników. To doprowadziło do tak zwanej zielonej rewolucji lat 60-tych i 70-tych, której rezultatem było zwiększenie produkcji pszenicy o 35%.

Krzyżowanie jest możliwe nie tylko w obrębie tego samego gatunku, ale w ograniczonym zakresie, także między różnymi gatunkami. Na przykład rezultatem krzyżowania twardej pszenicy i żyta jest pszenżyto, które łączy w sobie jakość i tempo wzrostu pszenicy oraz cechy agronomiczne żyta, które umożliwiają uprawę na mało żyznych glebach.   

Tradycyjne metody upraw najwyraźniej dowiodły konieczności wykorzystywania genetycznej różnorodności roślin uprawnych do wyżywienia ludności świata. Pozostaje tylko pytanie, czy te sposoby okażą się wystarczające, aby nakarmić rozrastającą się populację nowego tysiąclecia.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 03/2000