Organizm ludzki do utrzymania prawidłowej formy fizycznej i umysłowej wymaga dostarczenia odpowiedniej ilości płynów. To oznacza spożycie przynajmniej 2 litrów wody w ciągu doby.

Kto z nas czasami nie tęskni za małym napojem aby poprawić swoją formę?  Utrzymanie  równowagi wodnej jest istotnym czynnikiem, który wpływa na naszą wydajność i dobre samopoczucie. Dotyczy to formy fizycznej i możliwości umysłowych zarówno sportowców pokonujących dystanse 1500 metrów, jak również osób uczących się czy wykonujących prace biurowe.

Woda stanowi 60-70% wagi ciała u mężczyzn natomiast u kobiet  jest niższa  z powodu wyższej zawartości tkanki tłuszczowej i wynosi 55-65%.  Dzieci mają najwyższą zawartość wody w składzie ciała – 75%. Równowaga wodna zostaje zaburzona jeśli osoba spożywa zbyt mało płynów. Spadek poziomu wody w organizmie o około 2%  może spowodować problemy z koncentracją, utrzymaniem uwagi i zapamiętywaniem. 

Podstawowe potrzeby

Spożywanie dwóch litrów płynów w ciągu doby  jest niezbędne z powodu ciągłej utraty pewnej ilości wody przez skórę, płuca, pęcherz moczowy i przewód pokarmowy. Jak ważnym składnikiem ciała jest woda niech świadczy fakt, że człowiek nie jest w stanie przeżyć bez niej powyżej trzech dni. Ilość płynów w organizmie jest regulowana przez skórę i nerki. Wydalanie potu zapewnia utrzymanie temperatury na poziomie około 37 ºC, natomiast nerki oczyszczają krew z trucizn i produktów przemiany materii i wydalają je z moczem.

Niedostateczne spożycie wody powoduje skutki uboczne. Zmniejsza się zawartość osocza krwi oraz objętość krwi całkowitej.  Niedobór wody powoduje, że mózg, krew, mięśnie i inne narządy wewnętrzne nie funkcjonują właściwie. Skutkiem tego jest osłabienie a w dłuższym czasie zaparcia i zaburzenia krążenia krwi.

Istotnym czynnikiem jest utrzymanie równowagi pomiędzy spożyciem wody i sodu oraz innych elektrolitów, w tym potasu. Zazwyczaj spożywamy wystarczającą ilość elektrolitów, natomiast w przypadku dużego wysiłku lub upałów, należy dostarczyć organizmowi dodatkowe ilości elektrolitów, głównie sodu, w postaci soli kuchennej.  

Dzieci i osoby starsze

Zadziwiający jest fakt, że niedobór wody w organizmie w ilości około 2% masy ciała nie zwiększa uczucia pragnienia. Dwie grupy ludności często wypijają zbyt małe ilości płynów – są to dzieci i osoby starsze. Pierwsza grupa- z powodu niedojrzałości układu odpowiedzialnego za pragnienie, natomiast druga grupa - z powodu osłabienia tego układu. Efektem niedoboru wody u osób starszych jest zbyt mała ilość moczu wydalanego przez nerki.  Te osoby powinny regularnie pić wodę, ciepłe i zimne napoje, zupy, nie czekając na pojawienie się uczucia pragnienia. W przeciwnym razie może dojść u nich do odwodnienia. Dzieci natomiast mają wyższe zapotrzebowanie na płyny, szczególnie jeśli jest upał lub są bardzo aktywne. Małe dzieci  (poniżej 12 lat) nie potrafią regulować temperatury ciała tak dobrze jak starsze dzieci i dorośli. Dlatego w przypadku odwodnienia są szczególnie zagrożone udarem cieplnym. 

Sport i pogoda

Ryzyko utraty wody znacząco wzrasta u osób bardzo aktywnych fizycznie i w okresie upałów. Zbyt małe spożycie płynów powoduje zmniejszenie wydalania potu i towarzyszące temu przegrzanie organizmu, co może być przyczyną poważnych uszkodzeń narządów wewnętrznych.  Również osoby mieszkające na dużych wysokościach i w chłodnym klimacie maja wyższe zapotrzebowanie na wodę. Prof. dr Josef Keul- naczelny lekarz niemieckiej drużyny olimpijskiej  podczas olimpiady w Atlancie i Nagano powiedział, „ Jedynie ten, kto wystarczająco pije jest w dobrej formie”. 

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 03/1999