Wiele osób cierpiących na migrenę twierdzi, że ich dolegliwości powstają po spożyciu określonych produktów spożywczych. Współczesna nauka potrafi wyjaśnić to zjawisko - niektóre osoby są bardziej narażone na bóle głowy, ponieważ ich organizm nie może usunąć pewnych aminokwasów obecnych w produktach spożywczych.

Migrenowe bóle głowy są dobrze zdefiniowaną jednostką chorobową, dotyczącą od 8 do 20% populacji. Są przyczyną przewlekłych i silnych dolegliwości, które utrudniają lub uniemożliwiają normalną pracę oraz zaburzają życie rodzinne. Uważa się, że przyczyną migreny może być wiele czynników, w tym uwarunkowania rodzinne, stresy i zaburzenia hormonalne. Migrenowe bóle głowy dotyczą częściej kobiet niż mężczyzn. U osób wrażliwych bóle mogą powstawać w różnych okolicznościach, na przykład przy zaburzonym rytmie spania lub w okresie głodzenia się.

W większości przypadków bóle migrenowe zależą od różnych czynników środowiskowych. Nie udaje się dokładnie ustalić, jaki ich odsetek jest związany ze sposobem żywienia. Jednak ustalono, że spożycie niektórych produktów jest związane z większym ryzykiem bólu głowy. Na liście tych produktów znajdują się żółte sery (dojrzałe), napoje alkoholowe (zwłaszcza czerwone wino), produkty marynowane, ryby w puszce oraz niektóre owoce, na przykład awokado, maliny i banany. Niestety, unikanie tych produktów spożywczych rzadko powoduje całkowite ustąpienie bólów głowy, ponieważ ich przyczyna jest najczęściej złożona i nie wynika tylko ze sposobu żywienia.

Okazało się, że występowanie bólów głowy można skorelować ze spożywaniem produktów spożywczych, które zawierają substancje zwane aminami. Są to związki azotowe, występujące powszechnie w świecie zwierzęcym, roślinnym oraz u bakterii. Wiele spośród nich odpowiada za charakterystyczny zapach i aromat żywności. Aminy zawarte w pożywieniu, które mogą wywołać bóle głowy to tyramina, fenyletylamina i histamina. Wydaje się, że chorzy na migrenę nie są w stanie odpowiednio szybko metabolizować te związki. Dlatego utrzymują się one w organizmie w stanie niezmienionym dłużej, powodując migrenę.

Zależność pomiędzy aminami a bólami głowy została po raz pierwszy udokumentowana u chorych przyjmujących leki z grupy inhibitorów monoaminooksydazy (MAO). Te leki są stosowane w leczeniu gruźlicy a przede wszystkim niektórych schorzeń psychicznych. Enzymy z grupy MAO metabolizują potencjalnie szkodliwe aminy, zanim znajdą się one we krwi. Natomiast zastosowanie inhibitorów MAO spowalnia ten mechanizm, prowadząc do zwiększenia stężenia amin w surowicy krwi. Wielu chorych przyjmujących leki z grupy inhibitorów MAO doświadczało silnych bólów głowy po spożyciu potraw zawierających aminy.

Jest bardzo prawdopodobne, że predyspozycja do występowania migreny ma przynajmniej częściowo charakter wrodzony. Niektóre osoby mogą mieć niedobory enzymów z grupy MAO, co przyczynia się do występowania u nich bólów migrenowych.

Chorym z migrenowymi bólami głowy zaleca się prowadzić przez co najmniej kilka miesięcy specjalny dzienniczek. Zapiski w dzienniczku mogą ułatwić zidentyfikowanie czynników (pory dnia, aktywności, nastroju, spożywanych pokarmów, itp.), które wpływają na zainicjowanie ataku migreny. Stosowanie regularnej aktywności fizycznej, technik relaksacyjnych oraz zastosowanie dobrze zbilansowanej diety może dopomóc w osiągnięciu znacznej poprawy.

Piśmiennictwo:

• Chaytor, J. P.; Crathorne, B. and Saxby, M. J. (1975). The identification and significance of 2-phenyl ethylamine in foods. J. Sci. Fd. Agric. 26 593-598
• Harrington, E. (1980) Diet and migraine. Journal of Human Nutrition 34 175-180
• Maga, J. A. (1978) Amines in Foods. In CRC Critical Reviews in Food Science and Nutrition 61 373-403
• Rose, F. C. (1991) The pathogenesis of migraine. Journal of the Royal Society of Medicine 84 519-521
• Scharff, L. and Marcus, D. A. (1999) Chocolate and headache: is there a relationship? In Chocolate and Cocoa. Health and Nutrition. Ed. Knight, I. Blackwell Science Ltd, Oxford, pp. 229-239
• Smith, T. A. (1980) Amines in food. Food Chemistry 6 169-200

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 06/2001