Internet daje wiele możliwości uzyskania pożytecznych informacji dotyczących zdrowia i sposobu żywienia. Wiele osób korzysta z tych informacji. Jedna czwarta Europejczyków korzystających z sieci poszukuje w niej informacji na tematy związane ze zdrowiem (1). Te korzyści nie są jednak wolne od ryzyka zagrożeń. Przede wszystkim przeglądając Internet natrafiamy na  wiele materiałów, którym nie można zaufać. Każdy może założyć stronę internetową aby informować i edukować... ale również wprowadzać w błąd lub propagować własne poglądy czy promować własne interesy.  Czy sądzicie, że informacje umieszczane w Internecie cechują się jakością, którą gwarantuje jakiś organ nadzorczy? Co prawda Komisja Europejska w ciągu ostatnich kilku lat wydała ponad 15 dyrektyw poświęconych temu zagadnieniu, które obowiązują w państwach Wspólnoty, ale jest to problem wyjątkowo trudny do rozwiązania. Ponadto wiele stron internetowych powstaje poza Europą i nie dotyczy ich prawodawstwo Unijne. Wobec tego powstaje pytanie w jaki sposób możemy rozpoznać, czy możemy zaufać temu, co czytamy, przeglądając sieć.

Podstawowe informacje         

Właściwy pogląd można sobie wyrobić próbując odpowiedzieć na dwa pytania:

• Czy autor rzeczywiście wie, o czym pisze?
• Jakie są pobudki dla umieszczania tych informacji w Internecie?

W niektórych przypadkach odpowiedź jest oczywista. Na przykład niektóre strony internetowe w sposób oczywisty stronnicze lub nie budzące zaufania. Można je rozpoznać po sensacyjnym stylu, zawartej treści o charakterze promocyjnym, złej strukturze, bez powołania się lub na teksty źródłowe. CZĘSTO STOSOWANE SĄ DUŻE LITERY I WYKRZYKNIKI !!!!  Na drugim biegunie znajdują się strony Internetowe, którym możemy zaufać i jesteśmy tego świadomi od razu. Są to na przykład strony internetowe organizacji rządowych lub wyższych uczelni. W takich informacjach na pierwszy rzut oka możemy być pewni, że służą one pożytkowi społecznemu lub mają charakter naukowy. Ale w przypadku większości stron internetowych nie możemy szybko stwierdzić, czy są one rozsądne i wiarygodne. Najbezpieczniejszą metodą jest rozpoczęcie poszukiwań od portali i stron internetowych o uznanej reputacji, a następnie, o ile jest po potrzebne, kontynuowanie poszukiwań informacji cechujących się dobrą jakością z wykorzystaniem dostępnych linków. Jeżeli dla zdobycia informacji zdrowotnych używasz wyszukiwarki (np. Google), to zwykle otrzymujesz adresy tysięcy stron internetowych i wtedy niezbędna jest znajomość dodatkowych przesłanek pozwalających ocenić, które z tych stron zawierają sprawdzone informacje.       

Kryteria jakości

Komisja Europejska niedawno wydała przewodnik dotyczący kryteriów jakości dla stron internetowych traktujących o zdrowiu. Są one następujące:

Przejrzystość, uczciwość i prywatność

Istotne jest podanie informacji o nadawcy wiadomości, które obejmują nazwę instytucji lub firmy, adres i adres mailowy, numer telefonu, charakter organizacji (publiczna, prywatna, no profit), co pozwala na zidentyfikowanie danych. Zwykle te wiadomości są umieszczane na stronie głównej lub w odnośniku „Informacja o nas” lub „Kontakt”. Zwróć uwagę na inne cechy świadczące o przejrzystości i uczciwości, takie jak wyraźna informacja o oczekiwanej grupie, do której trafić ma materiał (grupie docelowej) oraz źródłach finansowania (np. grant, sponsor komercyjny, itp.). Można trafić na informacje dotyczące celów działania organizacji edytującej stronę internetową. Wiele stron internetowych ma za zadanie promowanie lub sprzedaż określonych produktów i usług. Jest to metoda dopuszczalna do stosowania, ale warto wiedzieć o głównym celu strony internetowej. Największy problem sprawia reklama podana „w przebraniu”. Dlatego należy podchodzić ostrożnie do artykułów, które wydają się mieć podstawy naukowe ale ich przeznaczenie jest w istocie komercyjne.    

Przesłanki mówiące o poważnym charakterze informacji

Należy sprawdzić zastosowane przez autora informacji odnośniki, a zwłaszcza zamieszczone piśmiennictwo oraz linki do partnerów o uznanej reputacji. Znaczenie może mieć również data ostatniej aktualizacji strony. Zwróć uwagę na przyjęte zabezpieczenia oraz poufność – są to oznaki profesjonalizmu.

Odpowiedzialność

Strona internetowa powinna cechować się możliwością zwrócenia się do jej autora i odpowiedzialnym zastosowaniem zasad partnerstwa oraz zamieszczania odnośników. Te cechy przemawiają za odpowiedzialnością twórców strony.

Dostępność

Strona internetowa powinna łatwa w użytkowaniu, charakteryzować się prostym sposobem nawigacji, który pozwala na szybkie znalezienie potrzebnych infromacji.

Dobry nawyk

Dobrym nawykiem jest przeglądanie co najmniej kilku źródeł w Internecie i porównanie informacji w nich zawartych. Wtedy szansa na otrzymanie prawdziwej i przydatnej informacji wyraźnie się zwiększa. Wtedy, nawet jeśli nie zdobędziemy pełnej gwarancji dotyczącej źródeł i możności polegania na informacji, to jednak prawdopodobnie zdobędziemy wiadomości na temat ogólnie akceptowanego poglądu w określonej sprawie. Pozwoli to podjęcie rozsądnej decyzji dotyczącej zdrowia. 

Piśmiennictwo:

• The European Opinion Research Group (EEIG). (Mars 2003) Eurobarometer 58.0. European Union citizens and sources of information about health. Available here.
• Quality criteria for health websites from the European Commission. Available here.
• "Separating fact from fiction in the web" Food Insight Newsletter, (May/June 2005) Available here.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 03/2006