Poprzez znakowanie produktu spożywczego producent może skutecznie przekazywać podstawowe informacje o składzie i wartości odżywczej oferowanego produktu. Dla konsumentów informacje podane na etykiecie mogą potencjalnie przyczynić się do dokonywania świadomych decyzji dotyczących sposobu żywienia. W rzeczywistości okazuje się, że etykiety produktów spożywczych nie zawsze przyczyniają się do osiągnięcia tych celów.

W 2004 r. EUFIC przeprowadziło badania na temat oczekiwań konsumentów dotyczących etykiet produktów spożywczych. Wyniki tych badań wskazują, że większość konsumentów nie uważa, aby informacje na etykietach były łatwo dostępne i wiele osób ignoruje te informacje. Z drugiej strony okazuje się, że dobrze rozumiane są podstawowe zasady prawidłowego sposobu żywienia. Ponadto dość dużo osób zwraca uwagę na wartość energetyczną  i „ilość kalorii”, chociaż tylko nieliczni konsumenci naprawdę wiedzą, jak wartość energetyczną stosuje się w praktyce.   

W związku z wynikami tego badania EUFIC zdecydowało się zweryfikować odmienne podejście do przekazywania informacji o składzie produktu, koncentrując się wartości energetycznej i sprawdzić, czy takie podejście zwiększa zainteresowanie konsumentów etykietami produktów spożywczych.

To z kolei rodzi pytanie, czy taki sposób znakowania zwiększy motywację konsumentów do poszerzania wiedzy na temat żywienia oraz stosowania zasad prawidłowego żywienia w codziennym życiu. 

Testy zmodyfikowanych etykiet

Badano grupy konsumentów w czterech państwach europejskich (Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Holandia). Byli oni proszeni o ocenę serii zmodyfikowanych etykiet dobrze znanych produktów spożywczych.

Modyfikacje na stronie czołowej etykiety przyjęły postać podstawowej informacji o wartości energetycznej produktu i były przedstawione w różnych, różniących się stopniem skomplikowania, postaciach.

Modyfikacje na tylnej stronie opakowania podawały informację o składzie produktu, która zwykle jest tam obecna, a ponadto ponownie mówiły o wartości energetycznej i podawały odnośnik do strony internetowej, na której można zasięgnąć uzupełniających wiadomości.     

Informacja podstawowa

Informacja o energii produktu umieszczona na czołowej stronie była uważana przez uczestników badania za rzeczywistą nowość, którą pragnęli widzieć na opakowaniach wszystkich produktów spożywczych. Konsumenci wyrażali opinię, że jest to dobry sposób pozwalający na skrócenie czasu zakupów, który dostarcza szybkiej informacji o jakości żywieniowej produktu. Informacja ta jest najbardziej przydatna w odniesieniu do nieznanych konsumentom produktów.    

Prosty przekaz

Najwyżej oceniano prostą informację o energii, która określała zawartość energetyczną produktu w przeliczeniu na porcję lub 100 g. Odniesienie się do wartości kalorycznej 100 g produktu pozwalało na dokonanie prostego porównania pomiędzy poszczególnymi produktami, podczas gdy określenie ilości kalorii w porcji produktu ułatwiało obliczenie aktualnego spożycia, ponieważ wielkość porcji była ściśle określona. 

Dobrze odbierane były również odniesienia do dziennego zapotrzebowania energetycznego, natomiast skomplikowane wykresy i procenty nie spotkały się z aprobata konsumentów. Niektórzy respondenci uważali za przydatne podanie informacji dotyczącej ekwiwalentu wysiłku, który należy wykonać, aby spalić energię zawartą w porcji produktu, ale większości ta informacja nie podobała się, ponieważ zmniejszała przyjemność jedzenia. Uważano, że ta informacja byłaby lepiej akceptowana na tylnej stronie opakowania.

Czy skupienie się na energii jest dobrym pomysłem?

Zdecydowana większość respondentów zgodziła się ze stwierdzeniem, że informacja dotycząca przede wszystkim dostarczanej przez produkt energii jest dobrym posunięciem. Ponadto informacja ta była dobrze rozumiana przez większość konsumentów jako mająca związek z kontrolą masy ciała. Jednak niektórzy konsumenci, zwłaszcza w starszym wieku, uważali, że równie istotne są informacje dotyczące zawartości soli i tłuszczów.

Motywacja do nauki i zmiany zwyczajów żywieniowych

Uczestnicy badania byli świadomi problemu „zdrowego sposobu żywienia” oraz ogólnie „zdrowego trybu życia”, ponieważ informacje o tych kwestiach docierają do nich nieustannie poprzez media i instytucje rządowe. Większość uczestników badania uważała, że etykietowanie oparte na wartości kalorycznej może im pomóc w większym uwzględnianiu aspektów zdrowotnych w sposobie żywienia. Dla osób, które mają dostęp do Internetu, interesującą informacją było podanie adresu internetowego, pod którym można znaleźć dodatkowe informacje dotyczące wartości energetycznej i innych czynników żywieniowych.

Czas na zmiany

Chociaż konsumenci stwierdzają, że nadal problemem jest brak czytelności, niespójność oraz myląca terminologia stosowane na etykietach, to jednak wszyscy uznali zaproponowane zmiany jako krok w dobrym kierunku. Warto zaznaczyć, że reakcje konsumentów w poszczególnych państwach były bardzo podobne.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 06/2006