O korzystnych zdrowotnie właściwościach kakao wiedziano w Europie już w szesnastym wieku. Aby jednak zrozumieć jak narodziło się to wyobrażenie, należy zacząć od Indian Ameryki Środkowej, którzy pierwsi na świecie pili kakao i uważali ten napój za eliksir.
Złoto, srebro i kamienie szlachetne nie były jedynymi skarbami przywiezionymi przez hiszpańskich konkwistadorów pod dowództwem Hernando Korteza na początku XVI wieku. Odkryli oni również małą brązową "fasolkę", której Indianie używali do przyrządzania gorzkiego, ale aromatycznego napoju, znanego jako 'xocoatl' lub 'chocolatl', od których to słów pochodzą dzisiejsze pojęcia kakaowiec, kakao i czekolada. Aż do czasów imperatora azteckiego Montezumy ten czekoladowy napój był przeznaczony tylko dla wojowników i elity oraz miał wielkie znaczenie religijne i rytualne jako napój godny bogów. Szwedzki botanik Linneusz, który był świadomy właściwości nasion kakaowca, przypisał ten gatunek rośliny do rodzaju, który nazwał Theobroma cacao L., czyli właśnie pożywienie bogów.
Nasiona kakaowca dotarły do Starego Świata w 1544 roku, kiedy to zostały zaprezentowane Filipowi II - przyszłemu królowi Hiszpanii. Hiszpańscy arystokraci byli tak zachwyceni, że zachowali nasiona w sekrecie przed obcymi przez blisko sto lat. W tym czasie napój z nasion kakaowca smakował prawie na pewno jak lekarstwo i był spożywany ze względu na swoje medyczne a nawet afrodyzjakalne właściwości. Wieść o napoju, przyprawianym już wtedy cynamonem i wanilią, stopniowo obejmowała resztę Europy.
W 1615 roku, gdy hiszpańska księżniczka Anna poślubiła króla Francji Ludwika XIII, wniosła ze sobą jako część posagu przepis na czekoladę. Pierwszym odnotowanym wielbicielem czekolady we Francji był Kardynał Richelieu, który używał jej jako napoju oraz jako środka wspomagającego trawienie.
Anglicy musieli poczekać do roku 1657 aż zaczęto sprzedawać napój z nasion kakaowca w londyńskich pijalniach czekolady. Te modne miejsca spotkań, odwiedzane m.in. przez słynnego pamiętnikarza Samuela Pepys'a, były prekursorami klubów dla panów takich jak Garrick Club, który zaczął swoją działalność jako 'The Cocoa Tree Chocolate House'.
W siedemnastym wieku, Hiszpanie zaczęli uprawę kakaowców na wyspie Fernando Po, blisko wybrzeża Afryki. Jednakże poważne wykorzystanie nasion kakaowca jako towaru na świecie zaczęło się około roku 1880, kiedy Brytyjczycy wprowadzili plantacje na terenach obecnej Ghany. Zachodnie wybrzeże Afryki jest nadal największym obszarem produkującym kakao na świecie. Kakaowce są również rośliną uprawową w Ameryce Środkowej i Indiach Zachodnich i niektórych państwach azjatyckich, takich jak Malezja, Indonezja i Filipiny, gdzie jest to znacząca część narodowej gospodarki.
Historia kakao i czekolady pokazuje ich zmianę od statusu drogiego i luksusowego artykułu do pozycji produktu masowego spożycia. Większa dostępność czekolady odzwierciedla zmiany w jej naturze oraz składzie, zmianę jej postrzegania z gorzkiego lekarstwa do pysznego produktu żywnościowego, oraz innowacyjne technologie, które sprawiły, że jest ona ogólnie dostępna.
Dziś czekolada, dawniej produkt boski i królewski, stała się przysmakiem całego świata.
Piśmiennictwo:
- Chocolate and Cocoa Health and Nutrition. (1999) Edited by Ian Knight. Blackwell Science Ltd, Oxford
- Davidson, A. Chocolate botany and early history. In The Oxford Companion to Food. (1999) Oxford University Press, Oxford
- Othick, J. (1976) The cocoa and chocolate industry in the nineteenth century. in The Making of the modern British Diet. Edited by Derek Oddy and D. S. Miller, Croon Helm, London
- Schenker, S. Chocolate. British Nutrition Foundation Bulletin (2000) 25, 199-200
FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 05/2001
.jpg)