W dniu 1 lipca 2007 r. weszła w życie nowa Wspólnotowa regulacja prawna dotycząca substancji chemicznych oraz bezpieczeństwa ich stosowania. Jest ona znana pod akronimem REACH (ang. Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals). Jej celem jest poprawa ochrony zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska przed ryzykiem stwarzanym przez substancje chemiczne, wdrożenie nowych metod pomiaru stopnia bezpieczeństwa oraz poprawa w zakresie bezpiecznego stosowania i handlu substancji chemicznych przez wszystkie sektory przemysłowe.

Zmiana odpowiedzialności

Przed wejściem w życie pakietu legislacyjnego REACH, odpowiedzialnością za ocenę ryzyka związanego ze stosowaniem substancji chemicznych oraz przygotowaniem informacji dotyczących bezpieczeństwa ich stosowania były obarczone urzędy państwowe i Wspólnotowe. Obecnie odpowiedzialność spada na przemysł.

Wytwórcy i importerzy substancji chemicznych muszą obecnie oceniać informacje dotyczące własności ich wyrobów oraz zgłaszać te informacje (od 1 czerwca 2008 r.) do centralnej bazy danych prowadzonej przez Europejską Agencję Chemikaliów (ang. European Chemicals Agency – ECHA), mieszczącą się w Helsinkach.

Informacje dotyczące bezpieczeństwa zarejestrowanych substancji chemicznych znajdujące się w bazie danych będą dostępne zarówno dla ekspertów jak i dla ogółu konsumentów, co ma sprzyjać poprawie obchodzenia się z tymi substancjami i ich stosowania. Ponadto producenci będą mogli sprawdzać, z jakim przeznaczeniem poszczególne substancje chemiczne są zarejestrowane, co pozwoli na zastępowanie bezpieczniejszymi odpowiednikami substancji uznanych za niebezpieczne.

Poprawa bezpieczeństwa

Poza poprawą ochrony ludzkiego zdrowia i środowiska przed zagrożeniami związanymi z substancjami chemicznymi oraz poprawą bezpieczeństwa obchodzenia się z chemikaliami i ich stosowania przez przemysł, ustanowienie REACH ma na celu również wdrożenie nowych, alternatywnych metod badania bezpieczeństwa. System REACH zakłada, że opracowanie alternatywnych testów pomiaru bezpieczeństwa powinno stać się priorytetowe w badaniach naukowych finansowanych przez Unię Europejską. Z chwilą, gdy zostanie opracowana i zweryfikowana mowa metoda pomiaru bezpieczeństwa, w której do badań nie będą wykorzystywane zwierzęta, będzie ona niezwłocznie wprowadzana w miejsce metody wymagającej wykorzystywania zwierząt.

Konsekwencje wprowadzenia systemu REACH

W Unii Europejskiej do roku 1981 nie było obowiązku przeprowadzania testów zdrowotnych i testów bezpieczeństwa stosowania substancji chemicznych. W związku z tym, zgodnie z postanowieniami systemu REACH, ponad 100 tysięcy substancji chemicznych wprowadzonych na rynek przed rokiem 1981 będzie wymagało zarejestrowania w nowej bazie danych. W ciągu najbliższych 10 lat tysiące znanych wcześniej oraz nowych substancji chemicznych będzie stopniowo wprowadzanych do bazy danych prowadzonej przez ECHA.

Jednostki przemysłu, które produkują lub importują co najmniej 1 tonę jakiejkolwiek substancji chemicznej rocznie lub które spodziewają się tego, powinny dokonać wstępnego zarejestrowania tej substancji w Europejskiej Agencji Chemikaliów pomiędzy 1 czerwca a 1 grudnia 2008 r. Niedokonanie tego obowiązku będzie oznaczać, że nie będą one mogły kontynuować produkcji lub importu, zanim nie przedstawią pełnej dokumentacji rejestracyjnej. Zastosowanie rejestracji wstępnej oznacza dla jednostek przemysłu korzystanie z systemu stopniowych końcowych okresów rejestracji, w zależności od rodzaju substancji chemicznej oraz wielkości produkcji (2010, 2013 lub 2018 r.)

System REACH nie wprowadza wymogu rejestracji wszystkich substancji chemicznych. W przypadku niektórych sektorów, takich jak przemysł spożywczy, wprowadzono wyjątki dotyczące rejestracji substancji chemicznych, ponieważ uregulowania w tym zakresie są już obecne w prawodawstwie Wspólnotowym. Na przykład składniki żywności, które podlegają Rozporządzeniu 178/2002, nie muszą być rejestrowane w systemie REACH. Jednak stosowanie przez przemysł spożywczy innych substancji, na przykład służących do pakowania żywności lub jej oczyszczania, podlega zgłoszeniu w ramach systemu REACH.

Znaczenie systemu REACH dla bezpieczeństwa żywności

Wpływ nowej regulacji REACH na sektor przemysłu spożywczego będzie oceniany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (ang. European Food Safety Authority - EFSA), który przewodzi ocenie bezpieczeństwa żywności w UE. Niewykluczone, że wdrożenie systemu REACH może wpłynąć na ocenę ryzyka związaną z bezpieczeństwem żywności na poziomie Wspólnoty Europejskiej.

Znaczenie dla konsumentów

Dla konsumenta znaczenie systemu REACH będzie wzrastać, w miarę jak wzrastać będzie liczba substancji chemicznych rejestrowanych w systemie. Należy spodziewać się, że rejestracja bezpiecznych substancji chemicznych przekona tych konsumentów, którzy mogą obawiać się, że nabywane przez nich produkty nie są bezpieczne oraz, że zastępowanie substancji chemicznych przez bardziej bezpieczne zamienniki przyczyni się zarówno do poprawy zdrowia ludzi, jak i ochrony środowiska.

Piśmiennictwo

1. Food Quality News, News articles section:
   www.foodqualitynews.com/news/ng.asp?id=72947-reach-chemicals-ciaa
2. European Commission, Chemicals section:
   http://ec.europa.eu/environment/chemicals/reach/reach_intro.htm
3. European Chemicals Agency, Publications section:
   http://echa.europa.eu/doc/timeline_en.pdf
4. European Food Safety Authority, Documents section:
   www.efsa.europa.eu/EFSA/DocumentSet/mb_managementplan_29thmeet_en_3,0.pdf

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 07/2008