To drugi z serii artykułów omawiający wyniki obszernego badania dotyczącego nastawienia i zachowań konsumentów w odniesieniu do żywności, przeprowadzonego przez Instytut Badań nad Żywnością w Europie (1).
Europejczycy stale otrzymują mnóstwo informacji dotyczących żywności. Jednak niewiele wiadomo o tym, jaki te informacje mają wpływ na rozumienie przez ludzi problemów dotyczących żywności i żywienia.
Artykuł podaje informacje o tym, jakie wiadomości, ich rodzaj oraz jakość, posiadają konsumenci w Europie i dostarcza wskazówek dotyczących wykorzystania w przyszłości kanałów informacyjnych dla przekazywania informacji o żywieniu i zdrowiu.
Dokonano analizy wywiadów przeprowadzonych u ponad 14 tys. osób, w wieku ponad 15 lat w całej Europie, aby dowiedzieć się, jak wiele osób jest zainteresowanych sprawami związanymi z żywnością i zdrowiem, jakie wykorzystują źródła informacji i w jaki sposób ufają tym źródłom.
Kto jest zainteresowany?
Podczas badania zadawano pytanie “czy zgadzasz się z następującym stwierdzeniem – często poszukuję informacji na temat zdrowego sposobu żywienia”. Ogólnie 45% obywateli EU zgodziło się z tym stwierdzeniem. Jednak w poszczególnych państwach zanotowano istotne różnice; na przykład w Irlandii i Holandii tylko 1/3 obywateli regularnie poszukuje informacji na temat żywności i zdrowia, podczas gdy we Włoszech jest to aż ¾ obywateli.
Dalsza analiza danych dotyczących osób, które są zainteresowane tymi sprawami wykazuje, że w wyższym odsetku zainteresowane są kobiety, osoby pomiędzy 35 a 54 rokiem życia i osoby ze średnim i wyższym wykształceniem. Tylko 15% osób w całej UE odpowiedziało, że w ogóle nie są zainteresowane wiadomościami dotyczącymi zdrowego sposobu żywienia.
Gdzie ludzie poszukują informacji?
We wszystkich państwach z podobną częstością wykorzystywano poszczególne źródła informacji na temat żywności i zdrowia. Były to: telewizja/radio, czasopisma, pracownicy ochrony zdrowia, opakowania żywności, rodzina i znajomi (p. ryc. 1).
Najbardziej popularne źródło było w różnych państwach inne. Na przykład najczęściej korzystano z informacji pochodzących od pracowników ochrony zdrowia w Belgii, Francji, Grecji i Portugalii, podczas gdy w pozostałych państwach najczęściej wykorzystywanym źródłem była telewizja i radio (za wyjątkiem Włoch i Hiszpanii, gdzie na czele klasyfikacji znalazły się zarówno media elektroniczne jak i służba zdrowia).
Większe różnice pomiędzy poszczególnymi państwami dotyczyły wykorzystania informacji zawartych na opakowaniach żywności oraz informacji podawanej przez sklepy i organizacje konsumenckie. Na przykład tylko co dziesiąty Grek i Irlandczyk wykorzystywał informacje na opakowaniach żywności w porównaniu do 1/3 Belgów i Szwajcarów.
Agencje rządowe były rzadko wykorzystywanym źródłem informacji. Prawdopodobnie ludzie nie zdają sobie sprawy z faktu, iż rząd jest lub może być źródłem aktualnych informacji. Wyjaśnieniem tego zjawiska może być też niska skuteczność kanałów przekazywania informacji wykorzystywanych przez instytucje rządowe, ponieważ takie formy jak ulotki mogą być mniej skuteczne niż media.
Komu ludzie ufają?
Poziom zaufania do poszczególnych źródeł informacji był względnie podobny w poszczególnych państwach członkowskich. Bardzo podobny był poziom zaufania w stosunku do mediów, a dużo większym zaufaniem cieszyły się informacje pochodzące od pracowników ochrony zdrowia i instytucji rządowych. W tych ostatnich przypadkach poziom zaufania przekraczał we wszystkich państwach 80% w przypadku pracowników ochrony zdrowia i 70% w przypadku agencji rządowych. Najmniejszym poziomem zaufania cieszyła się reklama. Pomiędzy mężczyznami i kobietami, osobami o różnym poziome edukacji oraz statusie zatrudnienia stwierdzono tylko niewielkie różnice dotyczące zaufania, natomiast osoby w starszym wieku cechowały się niższym poziomem zaufania niż inne grupy wiekowe.
Zapewnienie jakości
Wyniki sondażu potwierdzają, że ludzie otrzymują informacje o żywności i żywieniu pochodzące z różnorodnych źródeł i że wiele informacji pochodzi z mediów oraz jest uzyskiwana w sposób nieformalny od znajomych i rodziny. Nie ma pewności, że te źródła dostarczają informacji o wysokiej jakości. Wydaje się jednak, że ludzie są w stanie to rozpoznać, ponieważ media były uważane za źródło mniej godne zaufania niż pracownicy ochrony zdrowia i agencje rządowe.
Osoby, które otrzymują najmniej informacji na temat żywności i żywienia to typowo mężczyźni, osoby w starszym wieku i osoby z niskim poziomem edukacji. Aby poprawić tę sytuację, trzeba będzie zastosować inne strategie w przypadku tych zróżnicowanych grup społecznych.
Priorytety krajowe
Wyniki badania podkreślają, że pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi istnieją różnice dotyczące wykorzystywanych źródeł informacji, poziomu zaufania do poszczególnych źródeł i stopnia zainteresowania informacjami dotyczącymi żywności i zdrowego sposobu żywienia. Profesor Michael Gibney, dyrektor Instytutu Badań nad Żywnością w Europie, powiedział:
„Każde państwo powinno zidentyfikować, jakie grupy populacyjne powinny być priorytetem dla edukacji żywieniowej i jak opracować strategie, które będą dopasowane do ich potrzeb. Jest bardzo ważne, aby osoby, które powinny zmienić swój sposób żywienia stały się tego świadome i żeby otrzymały przekonujące pozytywne informacje”.
Piśmiennictwo
- A pan-EU survey of Consumer Attitudes to Food, Nutrition and Health (1996) Report no.
- Influences on food choice and sources of information on healthy eating. Institute of European Food Studies.
FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 08/1998
.jpg)