Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła rok 1999 rokiem osób starszych. W tym kontekście, spójrzmy na sposób żywienia się osób w podeszłym wieku.

Większość krajów doświadcza znaczącego wzrostu ilości starszych osób w populacji, ponieważ  średnia długość życia jest obecnie wyższa niż kiedykolwiek przedtem. Jaka jest tajemnica tej długowieczności? Czy możemy nie tylko dłużej żyć, ale również zachować dobre zdrowie aż do wieku podeszłego? Długość i jakość życia zależy w równym stopniu od jednostki jak i od warunków socjalno-ekonomicznych.

Wraz ze starzeniem zachodzi wiele zmian fizycznych, umysłowych, społecznych i środowiskowych. Problemy fizjologiczne są spowodowane zmniejszonym spożyciem żywności,  zaburzeniami trawienia, obniżoną percepcją smaków i zapachów, zwolnieniem sprawności intelektualnej. Przewlekłe choroby,  takie jak artretyzm, nadciśnienie i udar, choroby serca,  układu oddechowego, cukrzyca, nowotwory i osteoporoza wpływają na jakość życia w starzejącej się populacji. Wyniki badań naukowych wskazują na wzrost znaczenia właściwego żywienia w zapobieganiu i leczeniu tych chorób.

Prof. Christine Williams z Uniwersytetu Reading  w Wielkiej Brytanii podkreśla " ponieważ żyjemy dłużej, musimy położyć nacisk na sposób żywienia, który będzie zapobiegał przewlekłym chorobom. Żywienie starszych pacjentów w ostrych stanach również musi być opracowane od nowa. Potrzebne są rozszerzone badania nad potrzebami żywieniowymi osób w podeszłym wieku, zarówno w ostrych jak i przewlekłych schorzeniach".

Wpływ sposobu żywienia na utrzymanie zdrowia i dobrego samopoczucia dotyczy zarówno dzieci, jak i  ludzi młodych i w średnim wieku. U osób starszych wpływa również na zdolność szybkiej rekonwalescencji po chorobie. Niezależnie od tego, czy starsi ludzie mieszkają we własnych domach, w szpitalach czy domach spokojnej starości, wszyscy są zagrożeni niedożywieniem, które zwiększa śmiertelność, podnosi podatność na infekcje i obniża jakość życia.

Wszyscy potrzebujemy takich samych składników odżywczych niezależnie od wieku, ale fizjologiczne zmiany podczas starzenia mogą zmieniać ich proporcje. Wiadomo że, zapotrzebowanie energetyczne a także apetyt zmniejszają się z wiekiem. Zwiększenie spożycia żywności poprawia stan odżywienia, wzmacnia system odpornościowy, podnosi nastrój i dobre samopoczucie.

Niedobory składników odżywczych najczęściej dotyczą witamin B6, B12, kwasu foliowego, witaminy D i wapnia. Starzenie organizmu jest związane ze spadkiem wydajności przetwarzania niezbędnych substancji odżywczych, takich jak słabsza synteza witaminy D w skórze, wolniejsze wchłanianie składników odżywczych w jelitach. Antyutleniacze,  witaminy C i E, i inne związki  znajdujące się w owocach i warzywach pełnią rolę ochronną,  obniżając  ryzyko wystąpienia chorób, szczególnie niektórych rodzajów nowotworów. Osoby starsze potrzebują większej ilości niektórych składników odżywczych  i zapewnienie im żywienia na odpowiednim poziomie jest bardzo ważne dla całej populacji.

Częste problemy są związane z błędnym rozpoznaniem niedożywienia u starszych osób, zaniedbaniem oraz powszechnym występowaniem niedożywienia u pacjentów przyjmowanych do  szpitala, u których ten stan ma tendencję do pogorszenia się podczas ich hospitalizacji. Lepsza opieka nad ludźmi w podeszłym wieku i zapewnienie niezbędnych składników odżywczych mogą przyspieszać powrót do zdrowia i redukować koszty opieki zdrowotnej.

Przyszłe osiągnięcia nauki i medycyny mają nie tylko przedłużyć życie,  lecz także zmniejszać czas tracony na choroby i niepełnosprawności. Zdrowe starzenie się jest zawsze trudne dla osób żyjących w biedzie lub złych warunkach mieszkaniowych, ale zdrowa dieta, aktywność fizyczna oraz unikanie palenia mogą umożliwić zachowanie zdrowia i dobrego samopoczucia na długie lata.

Piśmiennictwo

• Kay-Tee Khaw. Healthy ageing. British Medical Journal 315, 1090-1095, 1997 (Special issue on Ageing).
• Gariballa, S.E. and Sinclair, A.J. Nutrition, ageing and ill health. British Journal of Nutrition 80, 7-23, 1998.
• Guigoz, Y., Vellas B. and Garry, P.J. Mini Nutritional Assessment. In Nutrition in the Elderly, Suppl. 2, pp.15-32 [BJ Vellas, Y Guigoz, PJ Garry and JL Albarede, editors]. Paris: Serdi Publishing Company.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 07/1999