Coraz więcej produktów spożywczych jest opatrywana informacjami, które dostarczają użytecznych informacji o wartościach odżywczych produktu, który nabywamy i jego wpływie na zdrowie. Informacje te pomagają nam zrozumieć wpływ różnych produktów spożywczych na zdrowie i dobre samopoczucie oraz dopomagają w dobraniu prawidłowo zbilansowanego sposobu żywienia.
Nowe rozporządzenie w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących produktów spożywczych
W styczniu 2007 r. opublikowano rozporządzenie 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących produktów spożywczych, które obowiązuje w Państwach Członkowskich Wspólnoty Europejskiej od 1 lipca 2007 r. Jest to pierwszy europejski akt legislacyjny dotyczący oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.
Powstał on w następujących celach:
- dla zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony, broniąc ich przed oświadczeniami nie mającymi odpowiedniego uzasadnienia naukowego, oświadczeń wyolbrzymionych i nieprawdziwych. Rozporządzenie ma pomagac konsumentom w otrzymywaniu właściwych informacji o produktach, które kupują i sprawic, że będą mogli polegac na informacjach umieszczonych na etykietach produktów.
- dla zharmonizowania zapisów prawnych we Wspólnocie Europejskiej, określając producentom i dystrybutorom żywności jasne i spójne zasady, które będą sprzyjać zasadzie równego współzawodnictwa oraz chronic produkty innowacyjne tak, by można było stosowac prawdziwe oświadczenia i zapobiegac nieuprawnionemu wprowadzaniu oświadczeń niedokładnych lub fałszywych.
Rozporządzenie stosuje się do wszystkich oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących produktów spożywczych oferowanych na rynku państw Wspólnoty Europejskiej, w tym do przekazów o charakterze komercyjnym, reklamy ogólnej i kampanii promocyjnych. Dotyczy również środków spożywczych specjalnego żywieniowego przeznaczenia i suplementów diety.
Rodzaje oświadczeń
Rozróżnia się trzy typy oświadczeń dozwolonych do stosowania we Wspólnocie Europejskiej:
- Oświadczenia żywieniowe, które stwierdzają, sugerują lub dają do zrozumienia, że produkt spożywczy ma szczególne własności dotyczące jego składu (odnośnie wartości energetycznej lub zawartości określonych składników). Przykładami oświadczeń tego typu są: „źródło ...”, „bez zawartości ...”, „wysoka zawartość ...”, „niska zawartość ...”, „zmniejszona zawartość ...” w odniesieniu do ilości kalorii lub poszczególnych składników.
- Oświadczenia zdrowotne, które stwierdzają, sugerują lub dają do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy produktem spożywczym lub jednym z jego składników a stanem zdrowia. Ten rodzaj oświadczeń odnosi się do wpływów fizjologicznych składnika, takich jak „wapń uczestniczy w budowie mocnych kości”. Oświadczenie tego typu powinno być oparte o powszechnie zaakceptowane dowody naukowe i prawidłowo rozumiane przez przeciętnego konsumenta.
- Trzeci rodzaj oświadczeń to „oświadczenia dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby”. Jest to rodzaj oświadczeń zdrowotnych, które stwierdzają, że produkt spożywczy lub któryś z jego składników znacząco zmniejsza czynnik ryzyka choroby dotyczącej ludzi. Na przykład sterole roślinne sprzyjają zmniejszeniu stężenia cholesterolu w surowicy krwi, zmniejszając nasilenie jednego z czynników ryzyka chorób układu krążenia. Po raz pierwszy w przypadku produktów spożywczych dozwolone jest odniesienie się na etykiecie produktu spożywczego do nazwy choroby, ale tylko po uzyskaniu zgody Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).
Profil składników odżywczych a oświadczenia żywieniowe i zdrowotne
Oświadczenia stosowane są w celu przedstawienia przez producenta informacji, że produkt posiada szczególne korzystne własności żywieniowe lub zdrowotne. W większości przypadków konsumenci odbierają produkty zaopatrzone w oświadczenia jako produkty, które są lepsze dla zdrowia lub samopoczucia. Jednak można wyobrazić sobie sytuację, w której produkt o wysokiej zawartości tłuszczu, cukrów prostych i/lub soli jest opatrzony oświadczeniem „wysoka zawartość witaminy C” lub „wysoka zawartość błonnika” pomimo, iż ogólne korzyści żywieniowe i zdrowotne związane ze spożyciem tego produktu są niskie.
Poprzez nadzór nad stosowaniem oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych rozporządzenie pomaga chronić konsumentów przed mylącymi informacjami. W przypadku oświadczeń zdrowotnych powstanie pozytywna lista oświadczeń, która jest przygotowywana na zasadzie trójetapowego procesu. Na początku Państwa Członkowskie tworzą własne listy oświadczeń opartych na ogólnie akceptowanych podstawach naukowych (do stycznia 2008 r.). Następnie EFSA dokonuje oceny zgłoszonych oświadczeń. Wreszcie, w trzecim etapie, zaakceptowana lista oświadczeń zdrowotnych będzie opublikowana w dostępnym ogólnie rejestrze.
W przypadku nowych oświadczeń zdrowotnych należy przesłać do EFSA wniosek o ich zaakceptowanie, z załączoną dokumentacją zawierającą dowody naukowe wspierające oświadczenie. Wnioski te będą rozpatrywane przez EFSA. Akceptacja oświadczeń dotyczących zmniejszenia czynników ryzyka choroby oraz zdrowia dzieci będzie podlegać odrębnej określonej procedurze.
Rozporządzenie stawia wymóg Komisji Europejskiej, aby ustaliła kryteria profilu składników odżywczych. Tylko produkty spełniające te kryteria będą mogły być opatrywane oświadczeniami. Profil składników odżywczych będzie oparty o opinię naukową dostarczoną przez EFSA. W ciągu 24 mies. po opublikowaniu rozporządzenia Komisja Europejska skonsultuje zaproponowany profil z zainteresowanymi stronami. Po zaakceptowaniu profilu składników odżywczych będzie on przyjęty przez Komisję a spełnianie profilu będzie warunkiem stosowania oświadczeń.
Uzgodniono, że w przypadku oświadczeń żywieniowych będzie możliwe ich stosowanie, jeżeli jeden ze składników odżywczych nie będzie spełniać warunków profilu. Jeśli jednak przekroczony zostanie limit dla dwóch lub więcej składników, to nie będzie można stosować żadnych oświadczeń.
Piśmiennictwo:
- Aggett, PJ et al. (2005) PASSCLAIM Process for the Assessment of Scientific Support for Claims on Foods: Consensus on
Criteria. Eur J Clin Nut 44 (Suppl 1), 1-30. - Regulation EC N° 1924/2006 of the European Parliament and of the Council on nutrition and health claims made on foods:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2007/l_012/l_01220070118en00030018.pdf
FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 07/2007
.jpg)