Piwo jest produkowane w tak skomplikowany sposób, że może wydawać się zaskakujące, że ktoś ten sposób wymyślił. Otóż wymyślił, i to dawno temu.

Piwo jest jednym z najstarszych produktów cywilizacji. Historycy uważają, że piwo warzono już 10 tys. lat p.n.e. w Mezopotamii i Sumerze. Tabliczka zawierająca pismo klinowe znaleziona w 1981 r. opisuje gatunek piwa wytwarzanego w Babilonii ok. 6 tys. lat p.n.e. Piwo warzono również w starożytnych Chinach oraz w cywilizacjach Ameryki prekolumbijskiej, gdzie do jego produkcji zamiast jęczmienia stosowano kukurydzę. Podobnie starożytni Brytyjczycy sporządzali piwo ze słodu pszenicy zanim Rzymianie wprowadzili jęczmień. Podstawowym surowym materiałem służącym do produkcji piwa jest jęczmień. Wiadomo, że był on stosowany już co najmniej 3 tys. lat p.n.e. Ponieważ jęczmień rośnie w chłodnym klimacie lepiej niż winogrona, to w państwach północnych, takich jak Niemcy i Anglia wytwarzano raczej piwo a nie wino i te regiony są słynne z wytwarzania piwa. Produkcja piwa była zawsze poważnym zadaniem i tak traktowano to również w Nowym Świecie, gdzie piwo było jednym z podstawowych składników pożywienia pierwszych kolonistów.

Piwo jako źródło składników odżywczych

Do roku 1400 podstawowymi składnikami służącymi do produkcji piwa były słód jęczmienny, woda i drożdże. Aby zapobiec psuciu się piwa i dla nadania smaku dodawano rozmaryn i tymianek.  Piwo było mętne i zawierało mnóstwo białka i węglowodanów, stanowiąc dobre źródło wartościowych składników odżywczych, zarówno dla chłopów jak i wielmożów.

Uważa się, że w XV wieku odkryto nowy rodzaj piwa.  Kupcy z Flandrii i Holandii wprowadzili do produkcji piwa chmiel, co nadało piwu gorzki posmak. Gatunki zawierające chmiel zostały nazwane „piwo” a bez chmielu – „ale”. Gatunki z zawartością chmielu stały się tak popularne, że do osiemnastego stulecia praktycznie wszystkie gatunki piwa zawierały chmiel.

W Średniowieczu strażnikami literatury i nauki byli mnisi. Dotyczyło to również sztuki warzenia piwa. Doprowadzili oni ten proces niemal do perfekcji i usankcjonowali zastosowanie chmielu jako substancji smakowej i konserwującej.  Ale decydujące dla produkcji piwa były czasy Ludwika Pasteura. Do tej pory piwowarzy musieli polegać na dzikich szczepach drożdży służących do fermentacji.  Pasteur, odkrywając, że drożdże są żywymi organizmami, otworzył wrota dla stworzenia precyzyjnych metod kontroli przemiany cukru w alkohol.

Piwo dzisiaj

Obecnie w procesie warzenia piwa stosuje się właściwie tylko dwa gatunki drożdży - Saccharomyces cervisiae oraz spokrewnione S. Carlsbergensis.  S. cerevisiae są opisywane jako środki do “fermentacji górnej”, ponieważ unoszą się one na powierzchni brzeczki piwnej. Są stosowane do warzenia ciemnych piw, takich jak Angielskie Gorzkie (English Bitter), podczas gdy piwa kontynentalne typu lager (pełne jasne) są wytwarzane przy użyciu S. carlsbergensis, który jest gatunkiem drożdży „fermentacji dolnej”.

Obecnie w Europie dostępna jest niezliczona ilość gatunków piwa, zwłaszcza w Niderlandach: Belgii, Holandii i Niemczech. Warte szczególnego wspomnienia jest piwo Lambic, fermentowane przy użyciu dzikich drożdży i czasami doprawiane za pomocą wiśni lub malin oraz modne „Białe Piwo” przyrządzone z pszenicy i przyprawione kolendrą i skórką pomarańczową!

Piwo na wszystkie pory roku!

Historia piwa jest bardzo interesująca. Różne sposoby warzenia były stosowane w różnym czasie i dla różnych potrzeb - od płynnego pożywienia dla „głodujących” mnichów po środek zaspokajający pragnienie poszukiwaczy złota w Kalifornii.

Abbey Ale: To mocne piwo warzone tradycyjnie przez mnichów belgijskich, stosowane jako “płynny chleb” przez współbraci  w czasie długiego postu.
Steam Beer: Ten rodzaj piwa powstał w Kalifornii w końcu XIX stulecia, podczas Gorączki Złota. Jest ono wytwarzane w procesie fermentacji  mieszanej przy zastosowaniu drożdży fermentacji dolnej fermentujących w temperaturze fermentacji górnej.
Bock: Bardzo mocne piwo jasne, które tradycyjnie było warzone zimą dla uczczenia powitania wiosny.
Double Bock lub Dopplebock: To piwo było pierwotnie wytwarzane przez Franciszkanów w Bawarii i pomagało im przetrwać Wielki Post.
India Pale Ale: Piwo typu ale warzone w Anglii dla oddziałów brytyjskich stacjonujących w XVIII wieku w Indiach. Było bardzo mocne, aby mogło przetrwać podróż trwającą nawet sześć miesięcy.
Porter: Po raz pierwszy został wyprodukowany w Londynie w 1772 roku przez człowieka o nazwisku Harwood. To piwo było przeznaczone dla zastąpienia popularnej wówczas mieszanki ale, piwa i dwupensowego piwa. Zostało nazwane „Kompletne” i było oferowane jako „bogatsze i bardziej odżywcze niż ale”. Było przeznaczone dla bagażowych (ang. porters) i innych ciężko pracujących osób, aby mogły one uzupełniać siły niezbędne w ich pracy.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 02/2002