Treść etykiet produktów spożywczych ma nam pomagać w dokonywaniu świadomych wyborów żywieniowych. Wiedza dotycząca składu produktów spożywczych jest niezbędnym składnikiem prozdrowotnego sposobu żywienia. Badania przeprowadzone przez EUFIC świadczą jednak, że konsumenci nie odnajdują na etykietach treści, które pragną tam znaleźć i wielu konsumentów pomija konsekwentnie te informacje. Wobec tego powstaje pytanie, czy należy zmienić obecne wymagania dotyczące znakowania produktów spożywczych. Czy rzeczywiście tego chcą? I jakie informacje konsumenci chcą mieć podawane na etykietach?

Czy apetyt na jedzenie?

Badania konsumenckie prowadzone dla EUFIC we Francji, Niemczech, Włoszech i Wielkiej Brytanii przynoszą jednak dobre wiadomości: wydaje się, ze konsumenci rozumieją korzyści prozdrowotnego sposobu żywienia oraz są pozytywnie nastawieni do takiego sposobu żywienia. Natomiast zła wiadomość polega na tym, że o ile ludzie znają pewne podstawy korzystnego dla zdrowia sposobu żywienia, to terminologia stosowana na etykietach produktów spożywczych nie jest właściwie rozumiana. Konsumenci nie wykorzystują długiej listy składników umieszczonej zwykle na etykietach jako narzędzia służącego do konstruowania prozdrowotnego sposobu żywienia.

Nie jest to problem dotyczący zaufania – ludzie wierzą, że informacje podawane na etykietach są prawdziwe. Problem polega raczej na sposobie komunikacji. Nie jasne jest znaczenie etykiety, informacja o własnościach odżywczych jest często mylona z listą składników a w wielu przypadkach ludzie nie wiedzą, jak wykorzystać informacje zawarte na etykiecie w codziennych wyborach żywieniowych.

Jak odkryć tajemnicę etykiet?

Nasze badania wykazały, że stosowane obecnie etykiety nie zapraszają ani nie motywują do wykorzystania zawartych na nich informacji. Jak zmienić tę sytuację? Spróbujemy udzielić odpowiedzi w trzech częściach.

Prezentacja

Nie jest zaskakujące, że ludzie pragną, aby etykiety były czytelne, jasne, atrakcyjne i dobrze skonstruowane. Informacja na nich zawarta powinna wyróżniać się. Chociaż wyda się, że ludzie nie doceniają znaczenia etykiet, to jednak rozumieją oni ograniczenia związane z małą powierzchnią etykiet oraz koniecznością zamieszczenia informacji podanej w kilku językach. Pragną wskazania odniesienia do pełnej informacji (na przykład do stron internetowych) oraz ujednolicenia formy etykiet dla wszystkich produktów spożywczych.

Zrozumienie

Do ludzi nie trafia terminologia stosowana na etykietach. Potrzebują określeń, na których będą mogli polegać, które pozwolą dokonać oceny, co jest istotne. Wiedza o żywieniu jest dziedziną nauki, ale większość konsumentów nie jest naukowcami. Co to znaczy „sód”? Czy to to samo co „sól”? Co to są “wielonienasycone kwasy tłuszczowe? Co to są kwasy tłuszczowe typu trans? Czy są one złe czy dobre dla twojego zdrowia? Jak możemy to ocenić?

Konsumenci zdają sobie sprawę, że nie wszystkie informacje muszą znaleźć się na etykiecie, ale potrzebują mieć możliwość dostępu do dodatkowych informacji, które pozwolą im zrozumieć jak przełożyć podaną informację o wartościach odżywczych na praktykę. I znowu ważna jest jasność, struktura i jednoznaczność przekazu.

Zaufanie

Konsumenci muszą mieć zaufanie, że informacje podane na etykietach pochodzą ze źródeł, którym można zaufać. Dlatego powinno być jasno określone, skąd pochodzą zawarte informacje i przez kogą są przekazywane.

Czy nowy kierunek?

Jest możliwe, że duża część obecnej dyskusji na temat etykiet nie bierze pod uwagę potrzeb konsumentów. Wyniki naszych badań pokazują, że zamieszczenie więcej liczb oraz bardziej skondensowanych informacji nie przyczyni się do zachęcenia do stosowania prozdrowotnego sposobu żywienia. Konsumenci powinni być edukowani, aby zrozumieć więcej podanych informacji i muszą posiąść zdolności do wykorzystania tych informacji w praktyce.

Powinni mieć możliwość dostępu do łatwo zrozumiałych i możliwych do wykorzystania źródeł, firmowanych przez godny zaufania urząd. Potrzebują prostych i łatwych do wykorzystania w codziennym życiu informacji.

Można poprawić wiele kwestii dotyczących terminologii stosowanej w obecnym znakowaniu. Jednak dopóki konsumenci nie będą rozumieć podstawowych terminów związanych z żywnością i żywieniem, dopóty informacje umieszczane na etykietach nie będą mogły być wykorzystane. Zatem istnieje potrzeba poprawy edukacji dotyczącej żywienia i poprawy dotyczącej wiedzy o żywieniu. Jest to wielkim wyzwaniem dla rządów, pracowników ochrony zdrowia, pracowników oświaty oraz wszystkich przedsiębiorców przemysłu spożywczego.

FOOD TODAY (Żywność Dzisiaj) 02/2005