Αυτό είναι το τελευταίο μιας σειράς άρθρων που εξετάζουν την πρόληψη της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία και θα παραθέσει τα γενικά συμπεράσματα που αποκομίστηκαν από προηγούμενες μελέτες, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να βελτιωθούν οι μελλοντικές παρεμβάσεις.

Η μελέτη IDEFICS (Προσδιορισμός και Πρόληψη των Συνεπειών της Διατροφής και του Τρόπου ζωής σε Παιδιά και Νήπια) είναι μια πανευρωπαϊκή πενταετής επιδημιολογική πολυκεντρική μελέτη που ξεκίνησε πρόσφατα και που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εστιάζοντας σε παιδιά 2-10 χρονών, έχει θέσει ως στόχο τόσο την κατανόηση της πολυπαραγοντικής προέλευσης του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία όσο και την παρεμπόδιση αυτών και των σχετικών διαταραχών τους.

Σε προηγούμενο άρθρο, μέρος της σχετικής σειράς άρθρων που αφορούν στην παιδική παχυσαρκία, συζητήθηκαν τα βασικά μηνύματα για την πρωτογενή πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας και πώς η ηλικία, το φύλο και η εθνικότητα των παιδιών-στόχων έχουν επιπτώσεις στην έκβαση. Στο παρόν εξετάζουμε την επιρροή του περιβάλλοντος στην επιτυχία του προγράμματος.

Δεδομένου ότι τα επίπεδα υπέρβαρου και παχυσαρκίας στα παιδιά της Ευρώπης συνεχίζουν να αυξάνουν, είναι γενικά αποδεκτό ότι απαιτούνται επειγόντως προληπτικές ενέργειες. Εντούτοις, υπάρχει ακόμα πολλή συζήτηση σχετικά με  το πότε και πώς να εισαχθούν οι παρεμβάσεις και ποια ακριβή μέτρα πρέπει να χρησιμοποιηθούν. Στο παρόν άρθρο αναφέρονται  μερικές από τις εκτιμήσεις.

Το πρόβλημα της παχυσαρκίας απειλεί την υγεία και την ποιότητα της ζωής ενός αυξανόμενου αριθμού Ευρωπαίων. Για αυτόν τον λόγο, οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν διαθέσει αξιόλογους πόρους για να ανακαλύψουν τον τρόπο με τον οποίο θα αντιστρέψουν αυτήν την τάση. Αν και σήμερα γνωρίζουμε πολλά για τους μηχανισμούς ελέγχου του βάρους του σώματος, καθώς και ότι οι μηχανισμοί αυτοί επηρεάζονται από τα γενετικά χαρακτηριστικά, η τρέχουσα αύξηση του φαινομένου της παχυσαρκίας στην Ευρώπη επηρεάζεται σημαντικά από τον τρόπο ζωής, τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα. Υπάρχει ανάγκη ανεύρεσης περισσότερων πληροφοριών για τους συγκεκριμένους παράγοντες που προωθούν την παχυσαρκία, έτσι ώστε οι πληροφορίες αυτές, να αποτοτελέσουν στη συνέχεια τη βάση για την υιοθέτηση προληπτικών μέτρων δημόσιας υγείας. Στο παρόν άρθρο γίνεται μια ανασκόπηση μερικών από τα τρέχοντα, χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ερευνητικά προγράμματα σε αυτόν τον τομέα. (τα προγράμματα αναφέρονται με τα αρκτικόλεξά τους-βλέπε σχετικές αναφορές).

Ένας στους έξι Ευρωπαίους και, σε μερικές χώρες της ΕΕ, ένας στους τρεις έχουν μεταβολικό σύνδρομο, µια κατάσταση που αυξάνει πολύ τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα και εγκεφαλικά επεισόδια, και η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο θάνατο. Η γρήγορη αύξηση στα ποσοστά υπέρβαρου και παχυσαρκίας σε όλο και νεαρότερες ηλικίες οδηγούν σε μαζική εξάπλωση του συνδρόμου. Το μεταβολικό σύνδρομο εμφανίζεται ακόμη και σε γεωγραφικές περιοχές που παραδοσιακά προστατεύονταν από τις υγιεινές διατροφικές συνήθειές τους και τον τρόπο ζωής τους, όπως η Ελλάδα ή η Γαλλία. Ο αντίκτυπος στην κοινωνία είναι τεράστιος, με τους εμπειρογνώμονες να αναμένουν αύξηση των δαπανών για την υγεία και την κοινωνική πρόνοια στην Ευρώπη στο εγγύς μέλλον.

Καθώς η περιφέρεια μέσης των Ευρωπαίων συνεχίζει να «διαστέλλεται», η έρευνα σχετικά με τη βέλτιστη διατροφή για την απώλεια βάρους και τη διατήρηση της σιλουέτας συνεχίζεται. Όπως σε όλους τους τομείς της έρευνας, οι ιδέες εξελίσσονται και αναπτύσσονται με εκπληκτικούς τρόπους, συχνά προκλητικούς για την αποδεκτή γνώση. Εδώ παρατίθενται μερικές από τις πρόσφατες εξελίξεις στην έρευνα παχυσαρκίας.

Σε προηγούμενο άρθρο έγινε λόγος για την παγκόσμια πλέον επιδημία της παιδικής παχυσαρκίας και τονίστηκε ότι αυτή η κατάσταση προκαλεί σοβαρά σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο ασθένειας και θανάτου νωρίς στην ενήλικη ζωή. Κατά συνέπεια, η πρόληψη και η θεραπεία της παιδικής παχυσαρκίας αποτελεί προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία. Ποιες είναι οι τρέχουσες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον σκοπό αυτό και ποια τα αποτελέσματά τους;

Σύνδρομο Χ - ηχεί ως μια τρομακτική ασθένεια που συνδέεται με τους εξωγήινους και τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας ∙ εντούτοις, αυτή η διαταραχή προσβάλλει όλο και περισσότερους Ευρωπαίους. Το σύνδρομο Χ, επίσης γνωστό ως μεταβολικό σύνδρομο ή σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη, έχει συνδεθεί με τα αυξανόμενα επίπεδα παχυσαρκίας και τη μείωση στα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.

Κάποτε η παχυσαρκία θεωρούταν περισσότερο αισθητικό παρά ιατρικό πρόβλημα ∙ στις μέρες μας αναγνωρίζεται επίσημα ως σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Δεν είναι πλέον η ασθένεια του τρόπου ζωής της εύπορης Δύσης ∙ είναι μια ασθένεια που αυξάνει με ανησυχητικό ρυθμό τόσο στις βιομηχανικές χώρες όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) την ορίζει ως «ανερχόμενη επιδημία».

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι υπέρβαρο. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει μεγαλύτερη επίγνωση σε ό,τι αφορά τη σημασία της διατροφής, η παχυσαρκία και το υπέρβαρο αντιπροσωπεύουν ένα σοβαρό πρόβλημα.