Aktywność fizyczna jest ważna dla zdrowia i powinna być częścią naszego codziennego życia. Dzisiaj, w czasach narastającej epidemii otyłości i związanych z nią chorób, aktywność fizyczna jest ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.

Na niedawno zorganizowanej przy udziale EUFIC konferencji „Food In Action”, dr Andrew Hill, psycholog z brytyjskiego Uniwersytetu w Leeds, przedstawił sprzeczne z oczekiwaniami wyniki badań dotyczących czynników wpływających na występowanie otyłości u nastolatków. Badania te rzucają nowe światło na problem i dają nadzieję na opracowanie nowych sposobów zwalczania otyłości.

Zasada bycia w gotowości przez 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, która dominuje w społeczeństwach Zachodnich, powoduje, że czas czuwania ulega przedłużeniu. Jak wskazują wyniki badań, ma to znaczenie dla jakości naszego snu oraz prawdopodobnie wpływa na ryzyko występowania otyłości i cukrzycy.

W ostatnich latach przeprowadzono dokładną analizę działań prewencyjnych, mających na celu wyłonienie metod najbardziej skutecznych. Jednak wyniki tych analiz nie doprowadziły do znalezienia „złotego środka”. Taki wniosek nie jest zaskakujący, biorąc pod uwagę różnorodność stosowanych metod w poszczególnych badaniach. Tym niemniej udało się wyodrębnić kilka kluczowych kwestii, które należy brać pod uwagę przy opracowywaniu programów zapobiegania otyłości u dzieci.

Badanie IDEFICS (Identification and prevention of Dietary- and lifestyle-induced health EFfects In Children and infantS – Identyfikacja i zapobieganie wpływów zdrowotnych zależnych od sposobu żywienia i trybu życia u dzieci i niemowląt) jest pięcioletnim wieloośrodkowym badaniem epidemiologicznym, którego realizacja rozpoczęła się niedawno. Jest ona finansowana przez Komisję Europejską. Badanie dotyczy dzieci w wieku 2 – 10 lat a jego celem jest lepsze poznanie wieloczynnikowych przyczyn nadwagi i otyłości u dzieci oraz zapobiegania otyłości i chorób zawiązanych z otyłością.

W kilku poprzednich artykułach omówiono podstawowe zasady pierwotnej prewencji otyłości u dzieci oraz w jaki sposób efekt zależy od wieku, płci oraz grupy etnicznej populacji dzieci objętych badaniami. Obecnie zajmiemy się wpływem miejsca prowadzenia interwencji na jej wyniki.

Od szeregu lat w wielu państwach realizowane są programy zapobiegania otyłości u dzieci skupiające się na modyfikacji zachowań żywieniowych, zwiększeniu aktywności fizycznej lub walce z siedzącym trybem życia. Niektóre z nich przynoszą zachęcające wyniki, co może być użyteczne dla planowana i realizacji dalszych przedsięwzięć. Obecny artykuł jest drugim z serii tekstów omawiających współczesne badania dotyczące zapobiegania otyłości u dzieci.

Częstość występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci w Europie ciągle narasta. Dlatego niezbędna staje się podjęcie skutecznych działań zapobiegawczych. Obecnie prowadzone są intensywne dyskusje, jakie powinny być to działania i kiedy należy je wdrażać. W artykule przedstawiono rozważania na ten temat.

Epidemia otyłości zagraża zdrowiu i jakości życia coraz większej ilości Europejczyków. Z tego względu rządy narodowe oraz Komisja Europejska przeznaczyły istotne środki na znalezienie sposobów na odwrócenie tego trendu. Chociaż obecnie wiemy coraz więcej o genetycznych uwarunkowaniach otyłości, to jest pewne, że obserwowany obecnie w Europie wzrost częstości występowania nadwagi i otyłości jest przede wszystkim spowodowany stylem życia, sposobem żywienia i niedostateczną aktywnością fizyczną. Istnieje nadal potrzeba zdobywania większej ilości dokładnych informacji o czynnikach, które sprzyjają rozwojowi otyłości, ponieważ na tych informacjach powinny być oparte działania prewencyjne prowadzone przez system zdrowia publicznego. W artykule zamieszczono krótki przegląd niektórych projektów badawczych finansowanych przez Wspólnotę Europejską w tej dziedzinie.

Jeden na sześciu Europejczyków, a w niektórych państwach nawet jeden na trzech, ma zespół metaboliczny, stan, który znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy t. 2, chorób układu krążenia na tle miażdżycy oraz wprowadzi do przedwczesnej śmierci. Wystąpieniu zespołu sprzyja gwałtowne zwiększenie częstości występowania nadwagi i otyłości oraz występowanie ich w coraz młodszych przedziałach wiekowych. Zespół metaboliczny pojawia się nawet w tych regionach geograficznych, w których jego wystąpieniu zapobiegało stosowanie tradycyjnego sposobu żywienia, w takich państwach jak Grecja lub Francja. Wpływ tego stanu na zdrowie publiczne jest ogromny. Stąd też eksperci spodziewają się jego znacznego wpływu na ogólne koszty funkcjonowania opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.

W miarę jak wypełniają się talie u Europejczyków, rośnie liczba badań dotyczących najlepszego sposobu żywienia oraz utrzymania prawidłowej wagi ciała. Podobnie jak we wszystkich dziedzinach wiedzy, tworzone są zaskakujące hipotezy, często rywalizujące z zaakceptowaną wiedzą. W artykule omówione będą ostatnie osiągnięcia w dziedzinie badań nad otyłością.

Epidemia otyłości u ludzi dorosłych jest obecnie znaczącym czynnikiem, który wpływa na zachorowalność i śmiertelność w krajach rozwiniętych. Dzieci, w porównaniu z dorosłymi, mają znacznie mniejszy problem z utrzymaniem odpowiedniej masy ciała. Jednakże te, które mają nadwagę, znajdują się w grupie o podwyższonym ryzyku wystąpienia otyłości w wieku dojrzewania i narażone są na szereg problemów zdrowotnych. Dlatego też w dzisiejszych czasach walka z nadwagą u dzieci staje się sprawą priorytetową dla zdrowia publicznego.

Wielu osobom pojęcie zespół X kojarzy się bardziej z obcymi istotami lub filmami fantastycznymi. Jednakże jest to choroba, która dotyka coraz więcej Europejczyków.

Do niedawna otyłość była uważana raczej za problem estetyczny a nie medyczny, ale obecnie jest oficjalnie uznawana za główny problem zdrowia publicznego. Nie jest to już tylko choroba wynikająca ze stylu życia bogatego Zachodu. Częstość występowania otyłości w alarmującym tempie rośnie zarówno w państwach wysokorozwiniętych jak i rozwijających się. Światowa Organizacja Zdrowia nazywa to zjawisko „wschodzącą epidemią”.

W niektórych państwach europejskich ponad jedna trzecia ludności ma nadwagę. Pomimo zwiększającej się świadomości dotyczącej znaczenia prawidłowego sposobu żywienia, nadwaga i otyłość stanowią poważny problem społeczny.