Avrupa’da Sağlık – son haberler

06 March 2013

Bazı uyumsuzluklara rağmen, son birkaç yılda Avrupalıların sağlığında büyük ilerleme sağlandı. Değişen ekonomik koşullar göz önünealındığında sağlık durumu ve davranışlardaki değişiklikleri izlemeye devam etmek özellikle önem teşkil etmektedir.

Food Today’in 76. sayısında, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) Avrupa'da sağlık üzerine bir raporu yer almıştı.1 Aradan geçen iki yıl sonrasında, OECD, bu raporun, ‘Bir Bakışta Sağlık: Avrupa 2012’ ismiyle güncellenmiş versiyonunu yayınladı.2

Değişiklikler Nedir?

Rapor, 35 ülke hakkında daha kapsamlı veriler ve sağlık sektörünün kalitesi üzerine yeni bilgiler içeriyor.2 27 ülkeden oluşan Avrupa Birliği (AB) üyeleri ülkeler ve buna ilave olarak İzlanda, Türkiye, Norveç, İsviçre, Sırbistan, Hırvatistan, Karadağ ve MakedonyaCumhuriyeti. Aşağıda sağlıklı yaşam biçimleri ile enyakından ilgili olan bilgiler özetlenmiştir.

Bir Bakışta Sağlık: Avrupa

Bir Bakışta Sağlık: Avrupa 2012

Sağlık durumu

  • 2008 yılındaki tüm ölümlerin % 40'ının sebebi kardiyovasküler hastalıklardı
  • 2010 yılındaki tüm ölümlerin % 36'sının sebebi kardiyovasküler hastalıklardı
  • 2008 yılındaki tüm ölümlerin % 26'sının sebebi kanserdi
  • 2010 yılındaki tüm ölümlerin % 28'inin sebebi kanserdi
  • 2010 yılında 20-79 yaş arası yetişkinlerin % 6'dan fazlası diyabetliydi.
  • 2011 yılında 20-79 yaş arası yetişkinlerin % 6'dan fazlası, yani yaklaşık 30 milyon kişi diyabetliydi.
  • Yetişkinlerin % 50,1'i fazla kilolu veya obezdi.
  • Yetişkinlerin ortalama % 15,5'i obezdi (2008 yılında veya verileri mevcut olan en son yılda).
  • 27 AB ülkesinin 15'inde % 50' nin üzerinde bir oranda yetişkinler aşırı kilolu veya obezdi.
  • Yetişkinlerin % 52'si aşırı kilolu veya obezdi.
  • Yetişkinlerin ortalama % 17'si obezdi (2010 yılında veya verileri mevcut olan en son yılda).
  • 27 AB ülkesinin 18'inde % 50'yi aşkın yetişkin aşırı kilolu veya obezdi.

Sağlık belirleyicileri

  • 2008 yılında (veya verileri mevcut olan en son yılda) yetişkinlerin % 24,2'sinin sigara alışkanlığı vardı.
  • 2008 yılında, 27 AB ülkesinin dördünde, yetişkin nüfusunun % 20'sinden daha azının sigara alışkanlığı vardı.
  • 2010 yılında (veya verileri mevcut olan en son yılda) yetişkinlerin % 23'ünün sigara alışkanlığı vardı.
  • 2010 yılında, 27 AB ülkesinin yedisinde, yetişkin nüfusunun yaklaşık % 20 sinde sigara alışkanlığı vardı.
  • Sigara içme oranlarının Çek Cumhuriyeti’nde arttığı gözleniyor.
  • 2008 yılında kişi başına alkol tüketimi 10,8 litreydi.
  • Bu konuda Avrupa'da kişi başına ortalama 1980-2008 arasında % 13 düşüş.
  • 2010 yılında kişi başına alkol tüketimi 10,7 litreydi.
  • Avrupa'da kişi başına ortalama değişim: 1980-2010arasında % 15 düşüş.
  • Kişi başına 105 kg meyve ve 116 kg sebze tüketimi sağlandı (2007).
  • Yetişkinlerin % 63'ü, her gün meyve ve sebze yediğini bildirdi (2008).
  • 15 yaşındaki kızların % 33'ü ve erkeklerin % 25'i, en az günde bir kez meyve yediğini bildirdi (2009/10).

Yaşam biçimiyle ilgili hastalıklar – neredeyiz?

Kardiyovasküler hastalıklar

2010 yılındaki tüm ölümlerin % 36'sının sebebi kardiyovasküler hastalıklardı. Fransa, İtalya, Portekiz ve İspanya'nın, kalp hastalığından ölen kişilerde en düşük orana sahip olması, Akdeniz tipi beslenmenin yararlarına ilişkin hipotezi destekliyor. Kalp hastalıkları kaynaklı ölüm oranlarında düşüş yakalayan (örneğin, Hollanda, Danimarka, Birleşik Krallık, İrlanda)ülkelerin veya kalp krizinden ölüm oranı düşük olan ülkelerin (Fransa, Hollanda, Kıbrıs, İrlanda) bu başarıyı hipertansiyon ve sigara kullanımındaki düşüş ve ve tıbbi tedavideki gelişmelersayesinde başardılar.

Kanser

2010 yılında, Avrupa'daki tüm ölümlerin % 28'inin sebebi kanserdi. Birçok ülkede, farklı kanser tiplerine yakalananların sağ kalma oranları genelde yükseldi, ancak bu yükselme erkekler arasında daha az oldu; bu durum büyük risk faktörlerinin olması ve taramanın (tespit) daha az kullanılmasıyla açıklanıyor Kadınlar arasında en yaygın kanser tipi göğüs kanseriyken erkekler arasında en yaygın kanser tipi prostat kanseridir. Prostat kanserinin sebeplerinin yeterince anlaşılamamış olmasıyla birlikte, çevresel ve beslenme düzeni faktörlerinin etkisi olabileceğine inanılıyor.

Diyabet

Diyabet, neredeyse salgın bir hastalığın göstereceği oranları sergilemeye devam ediyor; 2011 yılında, AB Üye Ülkelerinde 20-79 yaş arası nüfusun (30 milyon kişi) % 6'sından fazlasında diyabet vardı. Tip 1 diyabet (vücudun insülin salgılayamadığı tip), tüm vakaların % 10-15 kadarını oluşturuyor ve çocuklarda daha küçük yaşlarda geliştiğine dair endişeler mevcut. Obezite ve fiziksel hareketsizlik, Tip 2 diyabet (azalmış insülin salgısından veya insülin duyarsızlığından kaynaklanan tip) ve bununla ilişkili komplikasyonlar için önlenebilir olan iki risk faktörüdür. Aşırı kilo ve obezitenin yaygınlığı artmaya devam ettiğinden, bu durum büyük birönem teşkil etmektedir.

Aşırı kilo ve obezite

AB nüfusunun yüzde elli ikisi aşırı kilolu (Vücut Kitle İndeksi (BMI) 25-29,9 kg/m2) veya obez (BMI ≥ 30 kg/m2). Obezite yaygınlığı, Romanya ve İsviçre'de % 8'den Birleşik Krallık ve Macaristan'da % 25'e kadar çeşitlilik gösterirken, AB'nin tamamında ortalama % 17 oranına sahip (bir önceki raporda % 15,5 idi1). Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışı (HBSC) 2009/2010 anketine gore , kişiler tarafından beyan edilmiş boy ve kilo verilerine göre, 15 yaşında olan her altı erkek çocuktan biri ve her on kız çocuğundan biri, aşırı kilolu veya obezdir.3 Fazla kilolu gençler , televizyon izlemek içn daha fazla zaman ayırıyorlar ve kahvaltı öğününü atlamaya daha meyilliler.

Müdahaleler , sağlıklı gıda seçeneklerine ve fiziksel aktiviteyi desteklemeye odaklanıyor. Birkaç ülkede yağ ve şeker vergilerindeki yüzde oranlar değiştirildi fakat bu uygulamanın etkililiğini ölçmek için henüz çok erken.

Yiyecek ve içecek tüketimi ve fiziksel aktivite

Alkol tüketimi

Alkol tüketimi, 1980'den bu yana Fransa, İtalya ve İspanya dahil birçok ülkede azaldı ve fakat bazı ülkelerde (Kıbrıs, Finlandiya, İrlanda)arttı (1990'ların sonlarından bu yana, 15 yaşındaki çocuklarda, kişiler tarafından beyan edilen ‘sarhoşluk’ (yaşam süresince en az iki kez sarhoş olma) oranlarında azalma gözlendi; fakat, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya ve Polonya'da bu oranlar artış gösterdi.

Meyve ve sebze tüketimi

Meyve ve sebze tüketimi sağlıklı yeme konusunda önemli bir göstergedir ve 2012 raporundaki araştırma yetişkinlerden alınan anket verilerini de kapsıyordu. 2008 yılında, AB üye ülkelerinde yaşayan yetişkinlerin yaklaşık % 63'ü her gün meyve ve sebze yediğini bildirdi.

Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışı (HBSC) 2009/2010 anketinde, 15 yaşındaki kız çocuklarının sadece % 33'ü ve erkek çocuklarının % 25'i, günde en az bir kez meyve yediğini bildirdi (bu oranlar bir önceki raporla hemen hemen aynıdır) ). 3 Sonuçlar, sebze tüketimi için de aynı oldu.

Fiziksel aktivite

11 ve 15 yaş arasındaki 5 çocuktan sadece 1'i , önerilen, günde 60 dakikalık orta- düzeyde aktivitede bulunduğunu bildirdi. Önceki anketle karşılaştırıldığında (2005-06), bildirilen aktivite düzeylerinin, hem erkekler hem kızlar için bir parça azaldığı gözlemlendi. Fiziksel aktivite 11 ila 15 yaşları arasında azalıyor ve bu durum muhtemelen, oyun oynama aktifliğinden daha düzenli aktivitelere ve sporlara geçişi yansıtıyor.

Geleceğe bakış

Avrupa'da, obezite ve diyabette yükselen eğilim gözlemleniyor. Son birkaç yıl süresince, toplum sağlığında birçok başarı elde edilmiş olsa da, sağlıklı yaşam biçimlerini desteklemek konusunda hala yapılacak çok iş var. Rapor, sağlık üzerine yapılan kamu harcamalarındaki düşüşün etkisinin izlenmesi gerekeceğinin altını çiziyor.

Referanslar

  1. Food Today 03/2011. Health in Europe - how are we doing? 
  2. OECD (2012). Health at a Glance: Europe 2012, OECD
  3. Currie C et al. (2012). HBSC study: international report from the 2009/2010 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

Any thoughts: