Avrupa’daki okullarda sunulan öğle yemeği standartları

09 May 2012

Avrupa genelindeki kültürel ve ekonomik farklılıklar okullarda sunulan öğle yemeklerinin hem türünü hem de kalitesini etkiliyor. Okullarda sunulan yemekler çocukların toplam enerji ve besin alımına önemli bir katkıda bulunmaktadır. Bu nedenle, okul yemeklerinin besin değerini iyileştirmek üzere hükümetler, okullar ve ebeveynler çaba göstermektedir.

Okul öğle yemeği sağlıklı alışkanlıkları öğrenmek için önemli bir fırsat sağlar. Ayrıca iyi dengeli okul yemekleri sınıfta daha iyi konsantrasyonla, daha iyi eğitimsel sonuçlar ve daha az hastalık izniyle ilişkilendirilmektedir.1,2 Bu yemeklerin önemi göz önüne alındığında, Avrupa çapında çocuklara dengeli ve keyifli bir öğle yemeği sağlamak için neler yapılmaktadır?

Ulusal okul yemeği standartları

Avrupa'daki birçok ülkede, okulların beslenme açısından dengeli yemekler sağlamasına yardımcı olacak politikalar mevcuttur. Bu politikalar her bir ulusun genel yemek kültürünü de yansıtır. Öğle yemekleri çoğunlukla çocukların merkezi bir servis noktasından yiyecek aldığı kafeterya benzeri bir yerde yenilir (örn. Finlandiya, İsveç ve İtalya).3

Tüm okul yemeklerinin tamamen devlet tarafından finanse edildiği Finlandiya ve İsveç'te yemekler, 'tabak modeli' de dahil ulusal beslenme kılavuzuna göre hazırlanır. Çocuklara self-servis sisteminde yardımcı olmak üzere örnek bir öğün sunulur. İsveç'teki okullara internet tabanlı bir değerlendirme aracı verilecektir.4,5

İngiltere'de, öğle yemeği saatinde, temel besin ve gıda standartlarına göre çeşitli yiyecekler sunulur. Tuz, şeker ve yağ oranı yüksek olan gıdaların kullanılabilirliği sınırlıdır (örn. derin yağda kızartılmış yiyecekler haftada en fazla iki porsiyonla sınırlanmıştır). Ayrıca besin maddeleri açısından zengin yiyecekler teşvik edilir (örn. her gün en az bir porsiyon meyve ve bir porsiyon sebze mevcuttur). Ortalama bir öğle okul yemeğinde sunulan yiyecek ve içecekler 14 farklı besin maddesi için belirlenen kriterleri karşılaması gerekir.6

Fransa'da, tüm okul yemeklerinde bir ana yemek (et, balık, yumurta, sakatat veya peynir ağırlıklı), bir yardımcı yemek, bir süt ürünü ve bir başlangıç tabağı veya tatlı içermek zorundadır. Besin standartları, yemeklerin 20 öğünlük bir döngü içinde ne kadar sıklıkla servis edildiğini düzenler. Örneğin, döngü içindeki en az 10 öğünde pişmiş sebzeler, 10 öğünde baklagiller, nişastalı yiyecekler veya tahıllar, 8 öğünde taze meyveler ve tatlı bulunmalıdır. Porsiyon boyutları yemeğe ve yaş grubuna göre belirlenir.7

Norveç, Danimarka, Hollanda ve Belçika gibi bazı ülkelerde zorunlu öğle yemeği sistemi yoktur. Birçok ülkede (Finlandiya hariç) okullarda, çocukların kendi öğle yemeklerini getirmelerine izin verir.3

Dengeli bir öğle yemeği paketine neler olmalıdır?

Sağlıklı bir öğle yemeği paketi hazırlamak çaba gerektirse de aşağıdaki öneriler size rehberlik edebilir. Çocukların ihtiyaç duydukları tüm besin ögelerini almalarına yardımcı olacak çeşitli gıdaları dahil edin.

Dengeli bir öğle yemeği paketi aşağıdakileri içermelidir8:

  • En azından bir porsiyon meyve ve bir porsiyon sebze (bir avuç, çiğ veya pişmiş).
  • Bir porsiyon nişastalı yiyecek (örn. ekmek, pide, dürüm, makarna, pilav) - mümkünse tam tahıllı olanlar.
  • Bir porsiyon süt ürünü (örn, yarım yağlı süt, peynir, yoğurt).
  • Bir porsiyon proteinli yiyecek: et (örn. tavuk, yağı alınmış sığır eti veya arada sırada jambon ve sosis benzeri et ürünleri), balık (en az üç haftada bir yağlı balıklar; örn. somon veya sardalya), yumurtalar veya baklagiller.
  • Su, meyve suyu veya yarım yağlı süt.
  • Tuzsuz fındık fıstık; taze veya kurutulmuş meyve; peynirli veya humuslu doğranmış sebzeler; küçük bir paket cips ile meyveli kekler ve barlar gibi atıştırmalıklar hem çeşitlilik hem de çekicilik sağlamak için zaman zaman eklenebilir.

Öğle yemeğinden keyif almak

Avrupa genelinde, okul yemeği beslenme standartları tüm okul çocuklarının besin alımlarını iyileştirmeye temel oluşturur. Bu büyük ölçüde öğrencilerin bu yemekleri beğenmesi ve seçmesi halinde başarılı olacaktır. Ancak bu, okul yemeklerinin oluşturulmasında şu ana kadar çoğunlukla ihmal edilen bir unsurdur. Bu nedenle, artık çocuklar tadım testi dahil yemek servisinin planlama sürecine en baştan itibaren katılmaktadır. Ebeveynler de okul yemeği politikasına dahil olmaları için teşvik edilmektedir. Yemek ortamındaki değişiklikler de yiyecek seçeneklerini iyileştirebilir, sırada bekleme sürelerini kısaltabilir ve sosyal etkileşime destek olabilir. En önemlisi, okul yemeklerine odaklanma sağlığın teşvik edilmesine yönelik okul yaklaşımı bütününün bir parçası olmalıdır.1,9,10

Referanslar

  1. Storey HC et al. (2011). A randomized controlled trial of the effect of school food and dining room modifications on classroom behaviour in secondary school children. Eur J Clin Nutr 65(1):32–8.
  2. Belot M & James J. (2011). Healthy school meals and educational outcomes. J Health Econ 30(3):489–504.
  3. School Food Trust (2008). The provision of school food in 18 countries.
  4. Finnish National Board of Education (2008). School meals in Finland. Finnish National Board of Education.
  5. Livsmedelsverket website, Skolmåltider section.
  6. The Education (Nutritional Standards and Requirements for School Food) (England) (Amendment) Regulations 2011 No. 1190.
  7. Arrêté du 30 septembre 2011 relatif à la qualité nutritionnelle des repas servis dans le cadre de la restauration scolaire JORF n°0229 du 2 octobre 2011:16575.
  8. School Food Trust, packed lunches section.
  9. Harnoun D et al. (2011). Nutrient-based standards for school lunches complement food-based standards and improve pupils' nutrient intake profile. Br J Nutr 106(4):472–4.
  10. Bertin M et al. (2012). School meals in French secondary state schools: do national recommendations lead to healthier nutrition on offer? Br J Nutr 107(3):416–27.

Any thoughts: