Ergenlerin Fiziksel Aktivite Yapmaları ve bundan keyif almalarının önündeki Engeller

12 November 2012

Fiziksel aktivite hem fiziksel hem de ruhsal sağlığımız için faydalıdır. Okulda ve okul dışında birçok imkan mevcut olsa da, bir çok genç düzenli olarak fiziksel aktivitede bulunmamaktadır. Bu makalede ergenlerin fiziksel aktivitede bulunmama nedenleri irdelenmektedir.

Mevcut Tavsiyeler

Avrupa Birliği ülkelerinin tavsiye kararı uyarınca 5-18 yaşları arasındaki çocuklar ve gençler haftanın birkaç gününde günde en az 60 dakika orta-yüksek tempoda olacak şekilde fiziksel aktivitede bulunmalıdırlar (kalp atışını ve solunum hızını arttıran aktiviteler).1 HELENA (ergen beslenmesiyle Avrupa’da sağlıklı yaşam biçimi ortaya koymak) isimli bir çalışma uyarınca 12,5 - 17,5 yaşındaki kızların 1/3ünden azı; erkeklerin ise 2/3’ünden azı bunu başarabilmektedir.2 Genel olarak kızlar erkeklere oranla daha az fiziksel aktivitede bulunmaktadırlar; yaşlandıkça fiziksel aktivitede bulunma oranı daha da azalmaktadır.2,3 Kızların fiziksel aktivitede bulunmalarını engelleyen birçok faktör bulunmaktadır.3,4

Fiziksel Egzersizlerin Yarattığı Fırsatlar ve Önündeki Engeller

Hem okulda hem de okul dışında fiziksel aktivitelerde bulunmak için fırsatlar vardır. Ancak gençlerin fiziksel aktivitede bulunması ve keyfine varmasının önünde bir takım engeller de bulunmaktadır.

Okulda Fiziksel Aktivitede Bulunma

Beden eğitimi dersleri ve düzenli olarak okulda sportif aktivitelerde bulunma, bunu eğlenceli ve motive edici bir ortamda yapmak, günlük fiziksel aktivite ihtiyacını giderir. Ancak spor yaparken vücudun görülmesi ve spor yaptıktan sonraki görünüş ile ilgili kaygılar fiziksel aktivite yapmanın önünde engel olabilir. Zira terlemek ve saçların bozuluyor olması birçok kızın fiziksel aktivitede bulunmasına engel teşkil etmektedir. Gençlerin kafalarında bir takım klişeler de oluşmaktadır (sporcu kızlar daha erkeksidir); bu nedenle akranları tarafından alay edilmek istenmemekte , dolayısıyla sportif bir rol model olmak öne çıkmamaktadır. Kendi yeteneklerine olan güvensizlik de katılım önündeki çok önemli bir engeldir.

Okul Dışında Fiziksel Aktivitede Bulunma

Okul dışı fiziksel aktiviteler arasına düzenli olarak spor yapma, hobiler ve aile ile etkileşim girmektedir. Televizyon izlemek, interneti kullanmak ve video oyunları gibi hareketsiz davranış biçimlerinin popülaritesi arttıkça gençler bunları daha çok tercih edebilmektedir.2,4,6 Ev ödevi yapmak ve yarım zamanlı bir işte çalışmak da spor yapmayı engelleyen zaman kısıtları içinde yer alır. Aile yapısı ve ailenin yaşam rutini gençlerin fiziksel aktivite yapmasını engelleyebilir, örneğin; ailelerin güvenlik kaygıları, yolculuk etme gereksinimi , ekipman masrafı ve spor salonu üyeliği gibi parasal konularda destek eksikliği ve diğer olanaksızlar gibi.

Fiziksel Aktiviteye katılım ve alınan keyfin arttırılması

Fiziksel aktivitelerin yararları bu kadar açıkken ve davranış biçimleri erken yaşlarda şekillenirken bireylerin genç yaştan itibaren fiziksel aktivite yapmalarını teşvik etmek bir zorunluluktur. Spor yapmayı engelleyen nedenler üzerinde odaklanılmalıdır. Örneğin gençler ile, spor kıyafetleri, vücut görüntüsü ile ilgili konular konuşulmalı, klişe düşünceler hakkındaki fikirleri sorulmalı, egzersiz yapma ve bundan hoşlanılmasını arttıran diğer faktörler görüşülmelidir. Bunların içerisine okul üniformasını değiştirme, duş alma ve sivil giyinme alternatifleri yaratmak girebilir.5,6

Değişimleri etkileyen en iyi yer okullardır. Fitness yapmak ve spor müsabakalarının yanı sıra okullarda ki beden eğitimi ve spor dersleri bireylerin kendine güvenini ve kendini iyi hissetmeyi geliştirmeye odaklı olmalıdır.3 Beden eğitimi dersleri herkesi kapsayıcı olmalıdır; yeteneklerine bakılmaksızın tüm öğrencileri içine alır şekilde olmalıdır. Ergenlerin yeni ve hoşlarına gidebilecek aktiviteler yapması konusunda fırsat yaratmak ve özel yetenek gerektirmeyen ya da ulaşım masrafı çıkarmayacak ucuz faaliyetlerde bulunmalarına ön ayak olmak önemlidir. Ergenler liderlik yeteneklerinin geliştirilmesi, ekip çalışması ve organizasyonlar yapma, pozitif vücut algısı ve akademik performansın geliştirilmesi faaliyetleri ile motive edilebilirler. Kızlar sosyal ve sağlık alanındaki kazanımlar ile daha çok motive olmaktadırlar. Erkekler ise bir takımın parçası olmaktan dolayı motive olmaktadırlar. Vücut görüntüsü kaygısından ötürü kızların fiziksel aktivitede bulunmaları genelde salt kızların bulunduğu bir ortamda gerçekleşir. Ergenler yaptıkları fiziksel aktivitelerin ölçülmesi ve değerlendirilmesinden haberdar olmalıdır.( örnek: adım ölçer kullanılması). Okuldan eve, evden okula fiziksel aktivite yaparak gidilmesi desteklenmektedir.3,6,7

Evde ailelerin çocukların fiziksel aktivitede bulunmalarına büyük etkisi vardır; ancak bu etki çocuğun yaşı arttıkça düşmektedir. Ergenler yaşıtlarından giderek artan bir oranda etkilenmektedir, bunun yanında aileler kendileri fiziksel aktivitede bulunarak bir rol model gibi davranabilirler.3,8

Kaynaklar 

  1. World Health Organization, Physical activity and young people: http://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_young_people/en/index.html

  2. Ruiz JR et al. (2011). Objectively measured physical activity and sedentary time in European adolescents: the HELENA study. Am J Epidemiol 174(2):173–84.

  3. Women’s Sport and Fitness Foundation (2012). Changing the game for girls. London: United Kingdom.

  4. Dwyer JJM et al. (2006). Adolescent girls’ perceived barriers to participation in physical activity. Adolescence 41:75–89.

  5. Stankov I et al. (2012). Overweight and obese adolescents: what turns them off physical activity? Int J Behav Nutr Phys Act 9:53.

  6. O’Dea JA. (2003). Why do kids eat healthful food? Perceived benefits of and barriers to healthful eating and physical activity among children and adolescents. J Am Diet Assoc 103:497–501.

  7. De Cocker K et al. (2012). Can differences in physical activity by socio-economic status in European adolescents be explained by differences in psychosocial correlates? A mediation analysis within the HELENA (Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence) Study. Public Health Nutr 12:1–10; doi:10.1017/S1368980012001036.

  8. Fitzgerald A et al. (2012). Do peers matter? A review of peer and/or friends’ influence on physical activity among American adolescents. J Adolescence 35(4):941–58.

Any thoughts: